Croeso!

Blog ar gyfer pobl sy'n dysgu Cymraeg yn ardal Aberteifi yw hwn. Mae'n cynnwys adnoddau ac erthyglau sy'n berthnasol i'n dosbarthiadau sgwrsio. Byddwn ni'n trafod ystod eang o destunau yn ystod y flwyddyn (garddio, byd y natur, byd busnes a gwaith, hanes lleol, coginio, tafodiaith, barddoniaeth i enwi ond rhai o'r pynciau) gan edrych ar wahanol fathau o'r iaith. Croeso i bawb sydd am ddatblygu eu sgiliau Cymraeg.

Saturday, 11 April 2015

Blwyddyn Betsan

Erthygl wreiddiol yma.

Mae 'na flwyddyn wedi mynd heibio bellach ers y newidiadau i amserlen BBC Radio Cymru. Wedi'ch plesio? Wedi'ch siomi? 

Golygydd yr orsaf, Betsan Powys, sy'n bwrw golwg yn ôl ar y deuddeg mis diwetha' a rhai o'r heriau sy'n wynebu'r gwasanaeth cenedlaethol:

Denu ymateb

Wel, falle ga i faddeuant am ganolbwyntio gyntaf ar ochr hapusa'r dafol [tafol = scale]- yr ochr honno lle dwi'n rhoi'r pleser o weld rhaglenni a'u cyflwynwyr yn datblygu, syniadau creadigol yn egino, a dod yn radio sy'n denu ymateb.

Mae hi wedi bod yn flwyddyn o anelu'n uchel, o fynd allan cyn amled â phosib i ganol y rheiny sy'n gwrando, o gerddoriaeth fyw fendigedig o bob math ac o drio llwyth o bethau newydd - a gwrando ar yr ymateb.

Blwyddyn o lythyrau meddylgar a diddorol, o drydar gwerthfawrogol weithiau, blin ddychrynllyd bryd arall. Mae cnwd [cnwd = crop] da yn mynd ar y wal i'w darllen a'u trafod bob hyn a hyn.

'Ddim digon da'

Ar ochr arall y dafol? Y gair 'na sy'n dechrau gydag 'ff' ac sy'n arwydd clir bod 'na ffordd bell iawn i fynd cyn gallu codi gwên ar bawb sy'n gwrando ar Radio Cymru - y gair 'ffigyrau.' Dydy'r ffigyrau gwrando ddim eto'n ddigon da. Waeth heb dadlau am y ffordd maen nhw'n cael eu cywain [=gather].

Dyma'r ffigyrau sy'n cael eu cyhoeddi a'u trafod bob tri mis, a gwnaf, mi wna i ac fe wnaiff y criw i gyd ddal ati i weithio'n galed i'w codi nhw o'r 106,000 lle roedden nhw ar y cyfrif diwethaf.



Fe allwn ni naill ai obeithio bod yr hen wraig yng nghartŵn Huw Aaron y mis yma'n llenwi wyth o ddyddiaduron RAJAR, yn ogystal â gwrando ar wyth set radio - neu, fe alla i wynebu'r her, a chynnig mwy o ffigyrau i chi sydd hefyd yn rhan o stori'r orsaf genedlaethol dros y flwyddyn ddiwetha'.

12 Bardd preswyl. Wel, 13 erbyn hyn wrth i ni fynd ar ein pennau [head into] i'r ail flwyddyn. Yn addas iawn Llŷr Gwyn Lewis a Dafydd Pritchard oedd beirdd rhif 1 ac 13, gan mai dros baned gyda nhw y ganed y syniad.

11 Y trothwy [threshold] nesaf i bodlediad mwyaf poblogaidd Radio Cymru o bell ffordd yw 11,000. Y podlediad hwnnw? Beti a'i Phobol. Yn y mis diwethaf i'w gyfrif, cafodd y podlediad ei lawrlwytho 10,336 o weithiau.

10 Y 10ed mis, Hydref, oedd y prysuraf o ran lawrlwytho a gwrando eto. Fe aethoch chi ati i wrando ar ein rhaglenni a'n clipiau ni 47,780 o weithiau mewn un mis.

9 Canllaw golygyddol rhif 9 y BBC yw na ddylid camarwain y gynulleidfa fyth. Er mawr chwilio, sgen i ddim ffigwr i gyd-fynd â'r rhif '9' felly yn lle twyllo, ymlaen â ni.

8 O'r gynulleidfa sy'n dewis gwrando ar-lein, 84% sy'n g'neud hynny yn y Deyrnas Gyfunol. Mae'r 16% arall yn gwrando ar raglenni a chlipiau Radio Cymru o bellafion byd. Dim ond y rheiny sy'n gwrando ar y radio yn fyw sy'n treiglo i ffigyrau RAJAR.

7 o ddisgyblion yn Ysgol y Moelwyn ym mis Ionawr ddaeth i'r gweithdy roc... 150 yn y gig yn y p'nawn - a chyfanswm aruthrol o 2,747 o ddisgyblion wedi bod mewn cysylltiad â chriw Taith Ysgolion Radio Cymru yn ystod y flwyddyn.

6 Nifer y siopau llyfrau mae rhaglenni Bore Cothi a Tudur Owen wedi ymweld â nhw flwyddyn diwetha'.

5 521 o ganeuon Cymraeg yn cael pleidlais yn Siart Fawr yr Haf gyda Richard Rees a Lisa Gwilym - pob dim o'r 'Border Bach' gan Jac a Wil, i 'Merched Mwmbai' gan Bromas. Dyma raglen fwyaf poblogiadd y flwyddyn o ran ail-wrando. Gyda llaw 55% o'r rheiny sy'n gwrando ar-lein sy'n gwrando ar gyfrifiadur, tra bo…

4 45% erbyn hyn yn gwrando drwy ffôn symudol neu dabled... Lisa Gwilyn yn cael ei henwi'n gyflwynydd y flwyddyn gwobrau Selar am y 4ydd tro o'r bron… a'r cyntaf o 42 o Straeon Tic Toc i blant bach ar nos Sul yn cael ei ddarlledu.

3 38 cân sydd yng nghategori 'diweddar' cerddoriaeth ddyddiol Radio Cymru - caneuon sydd wedi cael eu rhyddhau yn y 3 mis diwetha' ac sy'n cael eu clywed yn ystod y dydd.

2 foment dorcalonnus y flwyddyn: agor yr e-bost yn adrodd ffigyrau gwrando o 105,000, a cholofnydd yn dechrau brawddeg gyda'r geiriau 'Druan â Betsan Powys'.

Dwi ddim yn cwyno o gwbwl, jest cyfaddef bod tosturi [=pity] fel'na yn swmp [yma 'lump'] yn stumog dyn. Ambell ffaith brafiach felly.

Diolch i dwf mawr yn y flwyddyn ddiwetha', bellach mae Radio Cymru yn cynnig 22 o bodlediadau, a'r defnydd yn gyson gynyddu. Un arall: mae Radio Cymru wedi comisiynu 'sgwennu creadigol i'r orsaf gan 25 o awduron yn ystod y flwyddyn ddiwetha'...

1… a 10 arall wedi addasu nofelau i'w darllen fel Llyfr Bob Wythnos. 1 Meuryn yn ennill cadair steddfod Llanelli… ac mae 'na 1,833 o ganeuon yn y cawg [= bowlen, dysgl] mawr cyfrifiadurol sy'n cael eu chwarae ar raglenni'r dydd ar Radio Cymru.


Ychwanegwch gannoedd eto i restrau C2 a'r penwythnos. Clip unigol mwyaf poblogaidd y flwyddyn? Enillwyr Brwydr y Bandiau C2, Y Trwbz, yn canu 'I Estyn am y Gwn'. Fe wrandawoch chi arno 1,080 o weithiau.

Ac un ffigwr arall i gloi: o Fawrth 2014 i Fawrth 2015, mae 488,280 cais wedi bod i wrando ar raglenni a chlipiau Radio Cymru ar y we - ddim ymhell o hanner miliwn.

I olygydd Radio Cymru, mae ffigwr felly'n awgrymu bod rhaid parhau i warchod y gynulleidfa gwbwl deyrngar [=ffyddlon] honno sy'n dewis troi aton ni drwy'r radio ar fwrdd y gegin, a'r car.

Ond y byddwn i'n wirion i beidio edrych i fyw llygaid y ffigyrau, a sylweddoli eich bod chi'r gynulleidfa hefyd yn newid ac yn fodlon chwilio am Radio Cymru, a gwrando arni, drwy lwyfannau newydd, sydd eto, yn newid bob blwyddyn.

Her arall? Ie - ond cyfle hefyd.


Friday, 3 April 2015

Peidiwch ag ymaelodi â Chymdeithas yr Iaith Gymraeg

Plis, plis, plis - peidiwch ag ymaelodi â Chymdeithas yr Iaith Gymraeg


Dydd Mawrth 31 Mawrth 2015

Annwyl Gyfaill,

Rwy'n ysgrifennu er mwyn eich rhybuddio ynghylch mater o bwys i bob Cymro rhesymol. Yn ôl y sôn mae Cymdeithas yr Iaith ar fin lansio ymgyrch i recriwtio aelodau. Maen nhw'n bwriadu targedu pobl sydd wedi dangos cydymdeimlad tuag at y mudiad yn y gorffennol, ac o bosib cyn-aelodau hefyd.

Os ydych chi yn un o'r ddau gategori yma, byddwch yn ofalus iawn rhag cael eich temtio ganddyn nhw. Os ydych chi wedi stopio talu aelodaeth, mae'n siŵr bod rheswm da am hynny -- falle bo chi wedi tyfu lan a sylweddoli bod y byd wedi newid ers 1963!!

Mae Cymdeithas yr Iaith yn dipyn o boendod i bobl fel chi a fi sy'n credu mewn Trefn. A rhyngoch chi a fi, maen nhw'n haslo fi am rywbeth o hyd. Cofiwch, unwaith fyddan nhw wedi cael eu ffordd, fyddan nhw moyn rhywbeth arall wedyn yn syth. Edrychwch ar rai o'r pethau maen nhw wedi'n gorfodi ni, y Sefydliad, i ildio:

  • Sianel deledu Gymraeg
  • Mesur y Gymraeg 2011 sy'n rhoi statws swyddogol i'r iaith a hawliau newydd i bobl ddefnyddio'r Gymraeg
  • Coleg Cymraeg fel bod myfyrwyr yn cael astudio drwy'r Gymraeg yn y brifysgol

Beth mwy maen nhw moyn? Eithafwyr llwyr, fyddan nhw ddim yn hapus nes bod pawb yn siarad Cymraeg ac yn byw yn Gymraeg!

Maen nhw'n gobeithio cael mwy o aelodau er mwyn cryfhau fel mudiad ac ymgyrchu dros bob math o bethau eithafol. Os newch chi ymuno, dyma'r math o syniadau fyddwch chi'n cefnogi:

Addysg Gymraeg i Bawb
Am syniad dwl! Pob plentyn yn gadael yr ysgol yn gallu siarad Cymraeg? O ble gewn ni'r athrawon? Wel ie, ni sy'n gyfrifol am hyfforddi athrawon... Ond mae'n bosib mynd â'r busnes iaith ma'n rhy bell cofiwch.
System Tai a Chynllunio sy'n llesol i'r iaithMwy o gymunedau lle mae pawb yn siarad Cymraeg? Na, mae'n well wynebu realiti, does dim dyfodol i'r iaith yn y cymunedau yma.
Darlledwr Newydd Aml-Blatfform: ar-lein, ar y radio a hyd yn oed ar blatfformau eraill 'modern'Gallai hyn fod yn beryglus iawn. Beth os yw pobl ifanc yn dechrau meddwl bod y Gymraeg yn cŵl?! Mae digon o stwff Saesneg ar gael.

Rwy'n credu bod y pwynt yn ddigon clir, yndyw e?

Peidiwch ymaelodi - a chefnogwch fy ymgyrch newydd www.welshnot.co.uk
Hefyd, cofiwch anfon y rhybudd yma ymlaen at eich holl gyfeillion. Allwn ni ddim bod yn rhy ofalus.

Yn gywir
Y Gwir Anrhydeddus Carwyn Jones AC
Prif Weinidog Cymru