Tafod Teifi

Thursday, 29 March 2018

Rhyfel a heddwch (3) - Rhywbeth o'i le

Rhywbeth o’i le

gan Huw Chiswell

Fe darodd deuddeg
Hanner nos.
Tawel ar y meysydd, distaw ar y ffos
Hanner nos.
Dim o'i le, does dim o'i le.
Trem draw i'r mynydd    [trem - look, gaze]
Ar fferm Pensarn,
Anadl d'wetha'r marwor yn diffodd ger y pentan, [marwor - embers]
Ifan yn pendwmpian.
Dim o'i le, does dim o'i le.
Ger tre' fach Derry
Ar ryw stryd fach gefn
Gorwedda Deio--a bwled yn ei ben.
Ac mae'r cwestiwn mawr yn atsain ym Mhensarn.
Ac yn chwilio am yr ateb bydd ei fam.

I be?
Mae gwaed fy mab yn llifo'n oer.
I be'?
Mae'i gorff yn gelain o dan y lloer.   [celain - corpse]
I be, mae mam yn fam i blentyn y gad?
Mor bell o dir ei dad
Mor bell o dir ei dad.

Fe darodd deuddeg
Hanner dydd.
Tawel ar y meysydd, distaw ar y ffridd   [ffridd - mountain pasture]
Hanner dydd.
Rhywbeth o'i le, rhywbeth mawr o'i le.
Trem draw i'r mynydd
Ar fferm Pensarn.
Galarwyr yn eu du yn fudan ger y pentan. [galarwyr - mourners] [mudan - mute]
Yn syllu'n wag mae Ifan.
Rhywbeth o'i le, rhywbeth mawr o'i le.
Ar dir yr eglwys
Tu draw i'r ffridd
Mae un bedd newydd, a Deio yn y pridd.
Ac mae'r cwestiwn nawr yn atsain ym Mhensarn.
Ac yn chwilio am yr ateb mae ei fam.

I be?
Mae gwaed fy mab yn llifo'n oer.
I be'?
Mae'i gorff yn gelain o dan y lloer.
I be, mae mam yn fam i blentyn y gad?
Sy'n gorff ar dir ei dad
Sy'n gorff ar dir ei dad.

Rhyfel a heddwch (4) - Waldo Williams

Roedd Waldo Williams yn heddychwr [pacifist] yn grynwr [Quaker], yn genedlaetholwr, yn sosialydd ac yn un o feirdd mwyaf Cymru'r ugeinfed ganrif (30 Medi 1904 – 20 Mai 1971). Un o'i gerddi enwocaf yw 'Mewn Dau Gae'.

Cafodd ei eni yn Hwlffordd, yn fab i J Edwal Williams, athro ysgolion cynradd a Chymro Cymraeg. Enw ei fam (cyn priodi) oedd Angharad Jones a Saesneg oedd ei hiaith hi. Mae'n werth nodi fod tad Waldo a'r Parch John Jenkins, gweinidog gyda'r Bedyddwyr yn Hill Park, Hwlffordd, yn heddychwyr ac yn aelodau o'r Blaid Lafur Annibynnol.

Yr oedd yn saith oed yn dysgu Cymraeg pan symudodd y teulu i Fynachlog-ddu yng ngogledd Sir Benfro, 1911 - 1915 lle roedd ei dad yn brifathro ar yr ysgol gynradd. Yn 1915 daeth ei dad yn brifathro ar Yagol Brynconin, Llandisilio a daeth y teulu yn aelodau yn eglwys y Bedyddwyr [baptists] Blaenconin lle yr oedd y Parch T J Michael yn weinidog ac yn heddychwr arall. Mynychodd [mynychu - attend] Ysgol Ramadeg Arberth cyn mynd i Goleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth a graddio yn 1926. Yn dilyn hyfforddiant fel athro bu'n dysgu mewn nifer o ysgolion yn Sir Benfro. Bu hefyd yn dysgu yng Ngogledd Cymru a Lloegr. Bu hefyd yn diwtor dosbarthiadau nos a drefnid gan Adran Efrydiau [studies] Allanol, Coleg y Brifysgol Aberystwyth.

Priododd yn 1941, ond bu hi farw yn 1943, a wnaeth e ddim priodi eilwaith [= ail waith].

Roedd yn wrthwynebydd cydwybodol [conscientious objector] yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Rhyddhawyd^{[rhyddhau = release]} ef yn ddiamod [unconditionally] yn dilyn ei ddatganiad [declaration] ger bron tribiwnlys yng Nghaerfyrddin, 12 Chwefror, 1942.

Yr oedd yn teimlo mor gryf yn erbyn Rhyfel Corea nes iddo wrthod talu'r dreth incwm, ac fe'i carcharwyd [carcharu - to imprison] am hynny ddechrau y 1960au. Roedd yn ymwybodol iawn o feirniadaeth Mohandas Gandhi ar y llenor Rabindranath Tagore pan ddywedodd wrth Tagore 'rhowch i ni weithredoedd nid geiriau.' Gofynwyd i Waldo a oedd wedi ystyried cyhoeddi ei gerddi. Dyma ei ateb i D.J. Williams "Yr oeddwn i'n teimlo y byddai eu cael gyda'i gilydd mewn llyfr yn ofnadwy, yn rhagrithiol [hypocritical] ac yn annioddefol [intolerable] heb fy mod yn gwneud ymdrech i wneud rhywbeth heblaw canu am y peth hwn.

Mae carreg goffa [memorial] i Waldo ar y comin ger Mynachlog-ddu.

Yn 2008 cyhoeddwyd nifer o gerddi Saesneg y bardd, cyfieithiadau o sonedau T. H. Parry-Williams ar www.barddoniaeth.com.

Y Tangnefeddwyr

Uwch yr eira, wybren ros,

[wybren - sky]
Lle mae Abertawe'n fflam.
Cerddaf adref yn y nos,
Af dan gofio 'nhad a 'mam.
Gwyn eu byd tu hwnt i glyw,

gwyn eu byd [blessed]
Tangnefeddwyr, plant i Dduw.
Ni châi enllib, ni châi llaid
[enllib - slander] [llaid - mud, dirt]
Roddi troed o fewn i'w tre.
[rhoddi - rhoi]
Chwiliai 'mam am air o blaid

Pechaduriaid mwya'r lle.
[scoundrels]
Gwyn eu byd tu hwnt i glyw,

Tangnefeddwyr, plant i Dduw.

Angel y cartrefi tlawd

Roes i 'nhad y deuberl drud:
[roes - that gave] [deuberl - two pearls]
Cennad dyn yw bod yn frawd,
[cennad - mission]
Golud Duw yw'r anwel fyd.

[golud - wealth, riches] [anwel - invisible]
Gwyn eu byd tu hwnt i glyw.

Tangnefeddwyr, plant i Dduw.

Cenedl dda a chenedl ddrwg -

Dysgent hwy mai rhith yw hyn,
[dysgent - they taught] [rhith - spectre]
Ond goleuni Crist a ddwg
[dwg from dwyn, here: to bring]
Ryddid i bob dyn a'i myn.
[myn - mynnu: insist]
Gwyn eu byd, daw dydd a'u clyw,

Dangnefeddwyr, plant i Dduw.

Pa beth heno, eu hystâd,
[ystâd - estate]
Heno pan fo'r byd yn fflam?

Mae Gwirionedd gyda 'nhad
[gwirionedd - truth]
Mae Maddeuant gyda 'mam.
[maddeuant - forgiveness]
Gwyn ei byd yr oes a'u clyw,

Dangnefeddwyr, plant i Dduw.

Rhyfel a heddwch (2): Hedd Wyn

Hedd Wyn oedd enw barddol Ellis Humphrey Evans (13 Ionawr 1887 - 31 Gorffennaf 1917), bardd o bentref Trawsfynydd, Gwynedd a ddaeth yn symbol o golli cenhedlaeth o ieuenctid Cymru yn y Rhyfel Byd Cyntaf.

Roedd Hedd Wyn yn frodor o Drawsfynydd, yn yr hen Sir Feirionydd, lle cafodd ei eni yn 1887, yn fab i Mary ac Evan Evans, yr hynaf o unarddeg o blant. Ar ôl cyfnod yn yr ysgol leol gweithiodd gartref yn Yr Ysgwrn, fferm ei dad. Treuliodd ei fywyd yno, ac eithrio cyfnod byr iawn yn gweithio yn Ne Cymru.

Barddonai o'i lencyndod [llencyndod - adolescence (llanc)] a bu'n cystadlu mewn eisteddfodau hyd ddyddiau cynnar y Rhyfel Byd Cyntaf. Enillodd y wobr gyntaf mewn cyfarfod llenyddol lleol pan oedd yn ddeuddeg oed cyn mynd ymlaen i ennill ei gadair gyntaf yn y Bala gyda'i awdl "Dyffryn" yn 1907. Dilynwyd hyn wrth iddo ennill cadeiriau yn Llanuwchllyn yn 1913, Pwllheli yn 1913, Llanuwchllyn yn 1915 a Phontardawe yn 1915. Bu hefyd yn weithgar yn cyfansoddi cerddi ac englynion i ddigwyddiadau a thrigolion Trawsfynydd. Rhoddwyd yr enw barddol Hedd Wyn iddo gan orsedd o feirdd Ffestiniog ar 20 Awst, 1910.

Yr Ysgwrn

Aeth yn filwr yn 15fed Bataliwn y Ffiwsilwyr Cymreig yn Ionawr 1917. Treuliodd gyfnod byr yn ymarfer yn Litherland ger Lerpwl ac aeth i Fflandrys erbyn yr haf. Erbyn diwedd mis Gorffennaf, roedd Ellis a'r gatrawd [catrawd - regiment] ger Cefn Pilkem lle bu brwydr Passchendaele. Fe'i lladdwyd ym Mrwydr Cefn Pilkem, rhan o Frwydr Passchendaele a elwir hefyd yn Drydedd Frwydr Ypres (Fflemeg: Ieper), ar 31 Gorffennaf yn yr un flwyddyn.

Enillodd gadair Eisteddfod Genedlaethol Cymru Penbedw [Birkenhead] 1917 am ei awdl "Yr Arwr". Bu Ellis yn gweithio ar yr awdl gan ei chwblhau erbyn tua chanol Gorffennaf 1917 pan oedd yntau yng Ngwlad Belg. Ar ddydd Iau, 6 Medi 1917, cyhoeddodd T. Gwynn Jones i'r dorf ym Mhafiliwn yr Eisteddfod mai bardd a oedd yn dwyn y ffugenw "Fleur-de-lis" oedd yn deilwng o [teilwng o = worthy of] ennill y gadair. Fodd bynnag roedd Ellis wedi cael ei ladd chwe wythnos ynghynt yn Ypres. Pan gyhoeddodd yr Archdderwydd Dyfed ei fod wedi'i ladd yn y frwydr honno gorchuddiwyd y gadair â llen ddu. Dyna pam y cyfeirir at yr eisteddfod honno fel "Eisteddfod y Gadair Ddu".

Yn eironig ddigon, gwnaed y gadair gan ffoadur [refugee] o'r enw Eugeen Vanfleteren a hannai [hanfod - issue from, come from] o Wlad Belg. Treuliodd gyfnod o chwe mis yn ei chynhyrchu a cheir arni amrywiaeth o symbolau Celtaidd a Chymreig. Daethpwyd a'r gadair yn ôl i Drawsfynydd ar y trên ar 13 Medi, 1917 a chludwyd [cludo - transport, carry] hi i'r Ysgwrn ar gart a cheffyl.

Cynhyrchodd Paul Turner ffilm amdano o'r enw Hedd Wyn, ffilm a enwebwyd am Oscar yn y categori ffilm dramor orau yn 1992, gyda Huw Garmon yn chwarae y brif ran.

Rhyfel

Gwae fi fy myw mewn oes mor ddreng,

A Duw ar drai ar orwel pell;

O'i ol mae dyn, yn deyrn a gwreng,

Yn codi ei awdurdod hell.

Pan deimlodd fyned ymaith Dduw

Cyfododd gledd i ladd ei frawd;

Mae swn yr ymladd ar ein clyw,

A'i gysgod ar fythynnod tlawd.

Mae'r hen delynau genid gynt,

Ynghrog ar gangau'r helyg draw,

A gwaedd y bechgyn lond y gwynt,

A'u gwaed yn gymysg efo'r glaw

gwae - woe dreng - harsh, grim
ar drai - ebb    teyrn - monarch, tyrant gwreng - common man
hell - feminine form of hyll [salw]

myned = mynd   ymaith - i ffwrdd
cyfododd = cododd   cledd - sword

genid - that were played
ynghrog - hanging [crogi]

odli - to rhyme
cynghanedd

Rhyfel a heddwch (1) - Brwydr y Preselau

Adolygiad Gwyn Griffiths o Brwydr y Preselau gan Hefin Wyn (erthygl o wefan y BBC).

Mwynhad arbennig fu darllen Brwydr y Preselau gan Hefin Wyn - hanes ymdrech pobol yr ardal unigryw honno i achub 60,000 erw o diroedd rhag eu cipio [snatch] gan y Swyddfa Ryfel.
Brwydr a barhaodd o 1946 hyd 1948.

Clawr y llyfr

Gwyddom am yr hyn a ddigwyddodd i Epynt a'r modd y dinistriwyd ardal Gymraeg ei hiaith ac y symudwyd teuluoedd lawer o'u cartrefi.

Ond ni wyddom hanes y frwydr i achub calon Gogledd Sir Benfro, hwyrach oherwydd - yn wahanol i Epynt a Thryweryn - mai 'ni' enillodd yn yr achos hwn!

Ymladdodd preswylwyr y Preselau frwydr gyfrwys [crafty, cunning, subtle] ddigyfaddawd [uncompromising] yn erbyn holl rym [grym = pwer] ac adnoddau y Swyddfa Ryfel.

Fel y sgrifennodd Waldo Williams yn ei gerdd Preseli ar y pryd: "Mae rhu, mae rhaib drwy'r fforest ddiffenestr, [rhu = roar, rhaib = greed, rapacity]
Cadwn y mur rhag y bwystfil, cadwn y ffynnon rhag y baw."

Bu ymateb chwim [agile, nimble] a phendant y trigolion i'r newydd fod y Swyddfa Ryfel yn llygadu mynyddoedd y Preseli yn arwyddocaol [significant] yn yr hanes cynhyrfus [exciting, moving] hwn.

Taranu yn erbyn

Trannoeth i'r stori ymddangos yn y Western Mail yr oedd y Cynghorydd Mathias Davies, gweinidog Capel y Gelli, Llawhaden, a Horeb, Maenclochog, ar ei draed yn taranu yn erbyn cynllun yng Nghyngor Sir Benfro gan sicrhau gwrthwynebiad ei gyd-aelodau.

Ymhen dim o dro yr oedd Pwyllgor Diogelu'r Preselau wedi ei ffurfio gyda Mathias Davies, yn enedigol o Solfach, yn gadeirydd.

Diddorol gweld cynifer o weinidogion ar flaen y gad [battle] - dynion fel y Bedyddiwr [Baptist] R Parri Roberts, Bethel, Mynachlog-ddu, cenedlaetholwr a heddychwr gwargam [stooping], tanbaid [fiery, hot-blooded] o Fodedern [Bodedern = pentref yn Ynys Môn].

Un arall oedd y Parch Joseph James, gweinidog gyda'r Annibynwyr ym Methesda, Llawhaden, a Phisgah, Llandysilio, ond yn frodor o Ddowlais.

Yn ogystal â bod yn 'bregethwyr mawr' roedd y tri hyn yn arweinyddion yn eu cylchoedd hefyd; yn ddynion a digon o hyder i ymladd y frwydr ar eu tir ar eu telerau [terms] nhw eu hunain - nid ar dir y gelyn.

Gweddi

Adroddir y stori, sy'n rhan o chwedloniaeth [chwedl = legend] y fro, am gynrychiolwyr [cynrychioli = to represent] y Swyddfa Ryfel yn dod i gyfarfod â'r trigolion ym Maenclochog.

Ac wrth i un o'r swyddogion milwrol ddechrau ar ei ffregod [chatter] torrodd Joseph James ar ei draws gyda'r geiriau, "Gadewch i ni weddïo ..." a galw ar Parri Roberts i arwain.

Yn ôl yr hanes bu'r weithred seml hon - mewn iaith oedd yn ddieithr iddynt - yn fodd i fwrw cynrychiolwyr y Swyddfa Ryfel oddi ar eu hechel [axle - i.e. throw them off balance].

A phan ddechreuodd y swyddogion milwrol ddadlau mai tir sâl [here: barren] oedd dan sylw yr oedd Parri Roberts yn ei dro yn annog Joseph James i ddweud wrthyn nhw mai "magu eneidiau" [souls] oedden nhw'n wneud ar lechweddau'r Preseli.

Ar bob ffrynt

Ymladdwyd y frwydr ar bob ffrynt posib - y perygl o ddifwyno'r cronfeydd [contaminate reservoirs] dŵr oedd yn diwallu [darparu, supply] trefi Hwlffordd ac Aberdaugleddau; y cyfoeth henebion [monuments] a chysylltiadau'r fro gyda Chôr y Cewri [Stonehenge], y Mabinogi a chwedlau Arthur; y bywyd gwyllt; y ffaith fod cynllun ar droed i roi statws Parc Cenedlaethol i'r ardal; yr iaith a'r diwylliant; Dewi a'r seintiau a'r cysylltiadau â Thyddewi ...

Cadwyd y storm i fynd gyda llythyron ac erthyglau i'r wasg ac yn ôl Hefin Wyn y cyntaf i ymateb i'r newydd oedd D J Williams, Abergwaun, un o'r tri roes dân i'r ysgol fomio ym Mhenyberth [Ar yr 8fed o Fedi 1936, aeth y darlithydd Saunders Lewis, yr athro D J Williams a'r gweinidog Lewis Valentine i'r safle ym Mhenyberth liw nos a rhoi peth o'r deunydd adeiladu ar dân. Aethant at yr awdurdodau wedyn i gyfaddef i'w gweithred o brotest symbolaidd. Maes o law, wedi dau achos llys, fe garcharwyd 'Y Tri' fel y cawsant eu hadnabod wedyn] .

Mewn llythyron yn y Western Mail a'r papurau lleol galwodd am ddefnyddio "bob dull moesol [moral] ac ysbrydol" i ymladd.

Dywed Hefin Wyn i DJ fod yn procio'n ddyfal [procio = to poke] ar y cyrrau [i.e. stirring things up from the fringes]ond heb fod yn or-amlwg .

Yr oedd yr hen gadno'n gyfrwys [cunning] iawn, oherwydd er ei fod yn annwyl iawn yng ngolwg llawer o'i gyd Gymry nid pawb yng nghyffiniau Abergwaun edrychai arno fel arwr cenedl.

Ac os oedd yna garfan [group, squad] sylweddol o weinidogion oedd yn bopeth yn ardaloedd y Preselau, roedd y prifathrawon lleol yn amlwg yn y frwydr - neb yn fwy na Titus Lewis, Maenclochog, ddewiswyd yn ysgrifennydd y Pwyllgor Diogelu.

Papurau lleol

Clywais fod Hefin Wyn yn gofidio [afflict, grieve, regret] iddo droi'n hwyr yn y dydd at y pwnc hwn a bod nifer fawr o'r rhai brofodd ferw'r frwydr [those who tried to bring the battle to the boil] wedi marw cyn iddo gael y cyfle i'w holi ond y mae yna ddywediad Saesneg i'r perwyl mai [here, to the effect that] "newyddiaduraeth yw drafft cyntaf hanes" a chafodd yntau gloddfa [quarry,mine] werthfawr o wybodaeth mewn papurau lleol fel y County Echo, Abergwaun, y Tivyside and District Advertizer yn Aberteifi, y Western Telegraph yn Hwlffordd ac uwchlaw pobun, y Narberth, Whitland and Clynderwen Weekly News, argraffiad o'r West Wales Weekly Observer, Dinbych-y -pysgod.

Mae'n amlwg bod y golygydd [editor], Glyn Walters, yn ogystal â gohebwyr eraill y Weekly News gant y cant y tu cefn i frwydr trigolion y Preselau i gadw'u hetifeddiaeth [heritage].

Er, yn rhyfedd braidd, ni cheir yn y gyfrol gyfeiriad o gwbl at bapur arall tref Hwlffordd, y West Wales Guardian.

Gwelwn fod diddordeb mawr gan Y Cymro yn y frwydr yn ogystal â Baner ac Amserau Cymru lle bu Saunders Lewis a Kate Roberts yn annog a chefnogi.

Ffynonellau eraill y gwaith clodwiw [commendable] hwn yw dogfennau swyddogol y Llywodraeth a chofnodion y Pwyllgor Amddiffyn a ddiogelwyd gan deulu Titus Lewis.

Darlun o gymdeithas

Wrth gloddio [dig. mine] yn y papurau lleol, gwelir bod Hefin Wyn wedi'i hudo [entranced] gan straeon eraill yn y papurau, adroddiadau am achosion llys, eira mawr 1947, cyfarfodydd cystadleuol, eisteddfodau, dramâu, Cymanfaoedd Canu ac ati ac ar un olwg gellid tybio eu bod yno i besgi [fatten] rhywfaint ar y gyfrol ond maent hwythau yn cyfrannu at greu darlun o gymdeithas wledig, ddiwylliedig [cultured], ddiwedd yr Ail Ryfel Byd, yn ddibynnol ar ei hadnoddau ei hun am ddifyrrwch [amusement, diversion].

Yn ystod cyfnod byr yn gweithio yn yr ardal, cefais gyfarfod amryw o'r bobol y cyfeirir atynt yn y gyfrol - yn arbennig Parri Roberts a Titus Lewis.

Hefyd y cyn Arolygwr Ysgolion, Caleb Rees, un arall o arweinwyr y Pwyllgor Amddiffyn, gŵr a aned yn Esgairordd, ger Crymych, ond a oedd erbyn hynny wedi ymddeol i Dalacharn, ac yr oeddwn yn adnabod y prifathrawon a enwir bob un.

Stori gyffrous

Melys, hefyd, yw gweld enwau nifer o bobol ifanc y deuthum [des i] i'w hadnabod yn dda ddechrau'r Chwedegau - a gwerth nodi fod gan y Parch Parri Roberts un ferch ychwanegol i'r rhestr o'i blant yn y gyfrol, sef Morfudd.

Cofiaf y tro diwethaf i mi i'w chyfarfod mewn Cymanfa Ganu yn un o gapeli Cymraeg Llundain tua 1971.

Dyma, yn wir, stori i gynhyrfu'r [stir, excite] gwaed y dylem fel cenedl ymfalchïo ynddi.

Hambons - Shelffo neu ar y shelff?

Ar drothwy’r Brifwyl, mae’r ferch off y teli wedi ysgrifennu canllaw i ferched Cymru ar sut i adnabod dynion dawnus, a’r rhai llai medrus hefyd…mae ei thesis yn seiliedig ar drip diweddar i Sioe Frenhinol yr Amaethwyr…

Shelffo neu ar y shelff…..?

Roedd y pedwar diwrnod ‘na ’di cyrraedd.

Y pedwar diwrnod sydd ‘da ffermwyr Cymru i wasgaru eu holl spesamins amaethyddol ar hyd merched Cymru.

Wrth sefyll ym mhabell y members, edryches i o ’nghwmpas a gweld dau gategori o ddynion.

Y ‘shelffwyr’ a’r rheini ‘ar y shelff’.

Bydde chi’n meddwl taw oedran oedd y prif wahanieth – ond, nage wir. Ma’ shelffwyr o bob oedran i ga’l. Yn amlwg ma’ gyda chi’r rheini yn eu harddege sy’ ‘na yn eu t-shirts YFC, a llun pidlen mewn lipstic ar eu talcen a staen seidr a blac dros eu shorts newydd o’dd mam ‘di prynu iddyn nhw o sêl Peacocks cyn iddyn nhw fynd.

I ‘weud gwir, ma’ nhw’n ddigon diniwed, os nagich chi’n meidio gorfod gwylio nhw’n llyfu gwyneb rhyw ferch yn y gornel tra’n trio byta byrgyr a pisho r’un pryd…

Gyda llaw, sôn am grysau-t YFC, un o’n hôff bethe i yn yr ŵyl oedd darllen y slogans ar gefn y cryse-t. Ma’ nhw’n mynd yn waeth – ond eto’n well – bob blwyddyn. Yr un dynnodd y’n sylw i ‘leni (a fi ddim yn gwbod ai oherwydd bod tua 50 ohonyn nhw’n gwisgo fe, neu oherwydd pa mor ‘glyfar’ odd y slogan….) oedd - ‘I hope you’ve got pet insurance… ar y blaen, a ‘because I’m going to destroy your pussy’ ar y cefn….. sdim lot yn secsiach na ‘na oes e?

Os ydych chi’n ferch sy’ wedi cwmpo am y crys-t yma, fi’n argymell dwrnod i chi’ch hunan, yn iste mewn capel tywyll damp, yn gwrando ar ‘Dod ar fy mhen’ drosodd a throsodd, er mwyn i chi ystyried trywydd eich bywyd.

A’r math arall…

Y math arall o ‘shelffwr’ yr oeddech chi’n ca’l yn stelcian o amgylch y members oedd y ‘sleimers’. Chi’n gwbo, rheini ‘da lliw haul, un eyebrow sy’n codi a sgidie call ar gyfer yr achlysur, rheini sy’n rhoi ‘i llaw ar waelod ych cefn tra’n gweud – ‘ie… shwt i ti de calon’ a wedyn chi’n gweld e’n cropian mas o rw garafan am 7:30 yn gwisgo specs haul a’n anadlu ar ‘i law er mwyn asesu’r sefyllfa ‘da’r anal.

As in ‘anadl’ mewn acen Sir Geredigion….

Gosh, sa i’n gw’bod pa shelffwr sy’ waetha.

Baw isa’r domen

Wedyn ma’ ‘da chi rheini ar y shelff. Rheini â’u siwmperi ‘di clymu rownd ‘u canol. Â dau gorn bach piws tywyll yn codi oddi ar ‘u gwefusau o ganlyniad i yfed 70 peint o seidr a blac mewn dwy awr.

Nhw yw’r rhai sy’n stelcian ffwrdd ar ben eu hunen hanner ffordd drwy’r noson i gal jumbo sosej a can o vimto, cyn dod nol i floeddio canu ‘I am the one and only…..’ cyn trio fe mlân ‘da merch ifanc feddw mewn hotpants…. Methiant… Y ferch yna odd yn ysgol ‘da fe odd arfer bod yn hot ond nawr sy di cal tri o blant …methiant…..cyn setlo am un o ffrindie ei fam sy newydd ga’l ysgariad….

Felly, ferched hynod lwcus Cymru, beth yw hi fod?

Falle bod angen dechre ysgol, yn debyg i Lanaethwy ond i fechgyn ifanc… Gwersi fflirto o’r radd uchaf…. Athrawon megis Chiz, Bryn Fôn, Dewi Pws…. hmm

Beth bynnag, shelffwr neu beidio, os i chi’n gadel Builth ‘da ffarmyrs tan, mwd dan eich gwinnedd a hici, chi ‘di joio’ch hunen. Hwre i Hambons weda i.

Ma dau o’r tri da fi….

Lisa ‘ar y shelf’ Angharad

Mrs Jones Rhif 1

Mae Mrs Jones Rhif 1 yn trydar......

Cwyno am bopeth - sdim byd arall i wneud dyddie 'ma ers colli'r gwr. Ethon ni i G'rdydd i weld y rygbi yn '99 golles i fe ar Queen St ac heb ei weld ers hynny.

19 Sep

‏@MrsJonesRhif1

Y mab newydd ddangos llun i fi o Alan Partridge a Bwgan Brain - y mab yn wherthin - Dafydd Du a Caryl o'n nhw!! Oh diar! #mynyffachi