Idiomau'r wythnos - gwisgo dy dîn ar dy dalcen ac fel bola buwch

Croen ei dîn ar ei dalcen:  dim hwyl ar y person, drwg ei hwyl......

"Mae croen ei dîn ar ei dalcen heddi"

"Mae croen ei thîn ar ei thalcen"

Hefyd: "gwisgo ei dîn ar ei dalcen"

Fel bola buwch: yn dywyll iawn

Mae #awrddaear ym Mynachlog-ddu yn debyg iawn i bob awr arall yma. Mae hi wastad yn dywyll fel bola buwch 'ma! 

Comedi ddu fel bola buwch

Nofel newydd Dewi Prysor. Trysor. Ydy e'n bosib marw o chwerthin? Dieflig. Mor ddu a bola buwch.

Dychmygwch geisio cloddio glo wrth orwedd neu benlinio mewn twnnel cyfyng oedd yn ddu fel bola buwch, a dim golau ond golau cannwyll.

Gan bwyll

Ara deg a bob yn dipyn mae stwffio bys i dîn gwybedyn! [gwybedyn - gnat]

Rhoi'r ffidil yn y to

O fyd amaeth daw "rhoi'r ffidil yn y to": teclyn oedd y ffidil i hau hadau drwy dynnu bwa nôl a mlaen; ar ôl gorffen câi ei hongian yn y to.

(Diolch i Ein Cymraeg)

Cathod

Blingo'r gath at ei chynffon (= gorwario); digon oer i rewi cath; rhegi fel cath; pawb a'i gath yn y cwpwrdd (cath= sgerbwd y Sais)

Diolch i Ein Cymraeg

Idiomau'r wythnos - hoelio

Idiomau’r Wythnos

Hoelio

Hoel/hoelen (b) hoelion

1.      Hoelio sylw rhywun

Bydd y cynllun yn ceisio hoelio sylw ar fusnes ac arian

Hoelio sylw'r cyhoedd yng Nghymru ar hylendid bwyd da

Mae'n gyfle gwych i weithio gyda chynhyrchwyr a chyfarwyddwyr profiadol, a fydd yn gallu'ch helpu i gyfleu eich neges mewn ffordd sy'n hoelio sylw.

2.      Taro’r hoelen ar ei phen

Dwi'n meddwl roedd Damon Albarn a Peter Hitchens wedi taro hoelen ar ei phen yn eu hymateb am Live8.

Mae y dalent o daro'r hoel yu ei phen genych, Mr. Denman," ebe'r Capten,

"Mae'r bachgen wedi taro'r hoel ar ei phen," ebai yntau,

Roedd yn wastad yn bwrw’r hoelen ar ei phen ac roedd ymhlith miloedd a ymladdodd dros ei wlad, er nad oedd yn credu mewn rhyfel.

3.      Hoelion wyth

Mae'r ymadrodd yn cyfeirio at hoelion wyth modfedd sef hoelion mawr ac felly byddent yn hoelion pwysig cryf yn dal darnau pwysig mewn adeilad neu rywbeth arall.

Mae 5 cangen yng nghymdeithas Yr Hoelion Wyth, sef Sion Cwilt, Wes Wes (Gogledd Sir Benfro), Hen-Dy-Gwyn, Beca (Efailwen) ac Aberporth. Cwrdd uwaith y mis am 8 o'r glochish.

Un o hoelion wyth Cymdeithas Tai Clwyd yn dychwelyd i'r tîm.

Idiomau - blew a blewyn

1.      Tynnu blewyn o drwyn rhywun (bod yn gas wrth rywun, ......take a potshot at/annoy/make fun of

Mae David wedi mwynhau tynnu blewyn o drwyn y Cynulliad hwn.

Dw i'n teimlo fel tynnu blewyn o'i ddrwyn!

Ei drosedd oedd tynnu blewyn neu ddau o drwyn y sefydliad eglwysig.

Nofel glyfar a dychanol yn tynnu blewyn o drwyn rhai o'r sefydliadau celfyddydol Cymreig.

Mae'r sgript yn tynnu blewyn o drwyn sawl agwedd ar y diwylliant Cymraeg dosbarth canol, a wastad yn codi gwên.

Mae blogiwr anhysbys oedd wedi tynnu blewyn o drwyn sawl gwleidydd ar Ynys Môn wedi datgelu mai ef yw ymgeisydd y Ceidwadwyr ar gyfer sedd Ynys Môn

2.      Di-flewyn ar dafod/heb flewyn ar dafod (not to mince one’s words)

Buasai wedi dymuno rhoi'r Gweinidog ar brawf , a chael atebion di-flewyn ar dafod.

Oce diolch, di flewyn ar dafod am y sefyllfa yng nghefn gwlad Ceredigion.

Bu'n gapten, hyfforddwr a dewiswr dros ei wlad, yn sylwebydd di-flewyn-ar-dafod ar y radio ac mae'n un o gymeriadau mwyaf ffraeth a phoblogaidd Cymru. (am Clive Rowlands)

Yn ei ffordd ddiymhongar ond di-flewyn-ar- dafod, fe siaradodd am ei gwaith yn yr ardal .

heb flewyn ar dafod, yn blwmp ac yn blaen

Dywedodd y fam ei barn wrth y prifathro heb flewyn ar ei thafod.

I mi, mae'r Dr Robyn Léwis ar ei orau pan yw ar gefn ei geffyl ac yn deud ei ddeud heb flewyn ar ei dafod

3.      Hollti blew – to split hairs

Fel rwyt ti'n awgrymu, does dim pwynt hollti blew.

Mae'n bechod gweld plaid o'r fath yn troi yn blaid fach hollti blew fel pleidwyr Lloegr fach neu hyd yn oed ` plaid dewch â'r grôt yn ôl '

ond roedd ganddo dueddiad anffodus i hollti blew a gwneud ati i chwilio am wallau lle nad oedd rhai'n bod.

4.      Dwylo blewiog – light fingered

Ymadrodd sydd ar dafod pawb yw dwylo blewog wrth sôn am leidr, ond faint sy'n cofio tarddiad yr ymadrodd hwn. Stori enwog llyfr Genesis yw'r tarddle.

Buan y daw Asterix i'r adwy i geisio achub y derwydd – ac ar yr un pryd ddysgu gwers i'r Rhufeiniaid a'u dwylo blewog,

Oes, mae yna ddwyn wedi bod yn haul llygad goleuni gydag un cyfrifiadur penglin wedi troi'n gyfrifiadur tan gesail rhywun gyda dwylo blewog.

Plant â dwylo blewog: “Es i'r PayPoint i dalu am fy nhrwydded, ond roedd rhaid i mi adael ar hast cyn cael y cyfle i dalu oherwydd bod y plant yn dwyn losin.”

5.      I’r blewyn – to a tee/exactly

Ond ar ddau bwynt pwysig fe gytunai'r Cymro â'r Sais i'r blewyn.

Llwyddodd y cynllunwyr, Emyr Morris-Jones a Gwyn Eiddior, i greu set oedd yn ateb y diben i'r blewyn.

6.      Blewyn glas – a blade of grass

Blewyn glas ar Afon Dyfi

(ffal-di-re-di-ro, ffal di rei di rei di ral)

Hudodd lawer fuwch i foddi,

(ffal-di-re-di-ro, ffal di rei di rei di ral)