Ffoaduriaid

Stwnsh sy'n adrodd tynged ffoaduriaid o Syria.

Geirfa

rhyfel cartref
terfysgol
anhrefn
gwrthdaro
bregus
rhoi lloches
ymgeiswyr lloches

Ymlaen mae Canaan

Ymlaen mae Canaan

gan Steve Eaves

Croeso i'r ymfudwyr?

Diolch i Pobl Caerdydd a Huw Onllwyn am y darn yma.


"Refugees welcome"

Gyda’r newyddion heddiw fod nifer o wledydd Ewrop yn ei gwneud hi’n fwy anodd i ffoaduriaid groesu’u ffiniau, mae Huw Onllwyn wedi bod yn pendroni am yr argyfwng cymhleth yma.

Beth yw ystyr y slogan, uchod?

Beth yw’r union neges? Wedi’r cyfan ‘rwyf wedi ei weld sawl gwaith, yn enwedig ar Facebook a Twitter. A ‘dwi wedi gweld sawl gwleidydd yn dal poster ‘Refugees Welcome’, gan gynnwys ein Prif Weinidog, Carwyn Jones.

Rwy’n siŵr fod hyrwyddo’r neges yn gwneud i berson teimlo’n dda iawn (am ei hunan – a’i gyfraniad i’r achos). Ond, a oes yna wahaniaeth, weithiau, rhwng gwneud yr hyn sy’n teimlo’n dda, a gwneud yr hyn sydd yn dda?

Peth hawdd, wrth gwrs, yw beirniadu unrhyw lywodraeth. Ac mae’n bwysig iawn gwneud hynny. Wedi’r cyfan, mae’n dangos ein bod oll â diddordeb yn yr hyn a wneir ganddynt. Cyn gwneud hynny, fodd bynnag, gellir dadlau ei fod yn ddefnyddiol i ni feddwl ychydig, am y broblem.

Er enghraifft, dychmygwch mai chi yw Prif Weinidog y DU. (Nid yw’n amhosib, wedi’r cyfan, mae Jeremy Corbyn – o bawb – wedi dechrau dychmygu hynny!).

Sut fyddech chi’n ateb yr 20 cwestiwn anghyfforddus a dadleuol canlynol?

1. Faint o bobl fyddech chi am eu cartrefi ym Mhrydain ac yng Nghymru? A oes terfyn? Os oes, beth yw’r terfyn hwnnw? Beth am 800,000 yn ystod 2015, fel yn yr Almaen (gyda mwy i ddod yn 2016…)?
2. Ble fyddech am eu cartrefu yng Nghymru? Er enghraifft, a fyddech am ddal ati i warchod ein cymunedau Cymraeg? Hynny yw, fod croeso iddynt i ddod i Gymru, ond fe fyddai cyfyngiadau mewn grym o ran ble byddai modd iddynt fyw. Sut fyddech yn cyfiawnhau trin y cymunedau hynny’n wahanol i’r cymunedau eraill yng Nghymru (lle bydd nifer o bobl, o bosib , hefyd yn bryderus am eu derbyn)?
3. Mae’r broses mudo yn tyfu. Mae yna dystiolaeth yn dangos fod mwy o fudo yn digwydd, pan fydd gwlad yn datblygu’n economaidd. Wedi’r cyfan, pan fydd person wedi ennill digon o arian, mae’n haws iddo wneud y daith i Ewrop. Ar yr un pryd, mae’r we a’r cyfryngau cymdeithasol yn galluogi iddo weld yr hyn sydd ar gael yn Ewrop a chysylltu efo teulu a ffrindiau sydd yno eisoes. Hynny yw, mae’n debyg y bydd y broses mudo gyda ni am amser hir iawn – ac yn dal i dyfu. Ai’r polisi, felly, fyddai i dderbyn unrhyw berson sy’n teithio i Brydain er mwyn cael bywyd gwell?
4. Pa effaith fyddai eu cartrefu yn ei gael o ran ein gallu i ddarparu gwasanaethau cyhoeddus, megis addysg, tai a gwasanaethau iechyd? A ragwelir unrhyw broblemau?
5. A oes peryg y byddai talu am eu cartrefu ym Mhrydain yn effeithio ar ein gallu i ddarparu cymorth dyngarol i’r rheini nad sy’n gallu dod yma, am eu bod yn rhy dlawd i dalu i deithio mewn dinghy ar draws Mor y Canoldir? Wedi’r cyfan, fe welwn George Osborne eisoes yn gorfod defnyddio arian cymorth rhyngwladol er mwyn helpu awdurdodau lleol ym Mhrydain i gartrefu ffoaduriaid.
6. A ydy e’n iawn i ni roi’r blaenoriaeth i’r rheini sydd wedi gallu teithio yma (er enghraifft, dynion ifanc sengl) dros rheini sydd methu teithio, ond sydd mewn sefyllfa llawer mwy bregus (megis hen bobl, neu famau sengl gyda phlant ifanc)?  Sut fydden ni’n ymdopi yn yr un sefyllfa?
7. A yw’n beth da i rhoi’r argraff fod croeso i bawb yma (sef ‘Refugees Welcome’)? Oes peryg y bydd hyn yn arwain mwy o deuluoedd i deithio mewn dinghy bach tila [tila = gwan, eiddil] efo 80 o bobl eraill – gan sicrhau y bydd mwy o blant ac oedolion yn boddi ym Mor y Canoldir?
8. Oes yna beryg mai dim ond y bobl fwyaf cyfoethog a dawnus sy’n gallu talu i adael Syria? Os felly, a fydd yn anoddach i’r rheini sydd wedi aros yno i ail-ddatblygu’r wlad pan ddaw y rhyfel i ben?
9. Oes yna beryg y bydd y mudo (er enghraifft, yr 800,000 a ddisgwylir yn yr Almaen) yn arwain at broblemau cymdeithasol? Gwelwn eisoes grwpiau adain dde yn y wlad honno yn ymosod ar fewnfudwyr.
10. Beth fydd yr effaith diwylliannol dros y tymor hir? Eto, mae grwpiau adain dde yn gweld y cynnig gan y Saudis i ariannu 200 mosque yn yr Almaen fel dim mwy nag ymdrech i wreiddio’r crefydd Islam yn Ewrop – ac yn gweld hynny fel bygythiad. Oes yna risg fod problemau hir dymor yn mynd i ddatblygu, felly? Sut mae delio ‘da hwnna?
11. A fydd cyfeirio arian at gartrefu ffoaduriaid yn Ewrop yn niweidio ein gallu i greu ardaloedd dyngarol yn ardal Syria (humanitarian zones) er mwyn creu rhywle saff ar gyfer y ffoaduriaid sydd methu gadael yr ardal?
12. A yw’r rheiny sy’n ffoi’r rhyfel wir eisiau symud i Ewrop? Neu a fyddai’n well ganddynt i weld y rhyfel yn dod i ben yn fuan, fel bod modd iddynt symud adref? Os ydynt am aros yn agos i’w gwlad, a ddylwn rhoi ffocws fwy fwy ar eu hanghenion hwy (y 9 miliwn, yn hytrach na’r lleiafrif sydd wedi teithio)?
13. Mae ‘na sôn bod y rheiny sydd wedi ffoi Syria, ond sy’n methu ‘fforddio teithio, am gael swyddi yn Libya – ond fod Libya yn gwrthod gadael iddynt weithio. A ddylem helpu sicrhau fod gwaith ar gael iddynt? A fyddai hynny, wedyn, yn helpu gyda’r broses o ail-ddatblygu Syria ar ôl y rhyfel?
14. A oes unrhyw beryg fod milwyr ISIS ymhlith y rheiny sy’n dod i Ewrop ac i Brydain? Mae nifer helaeth o ffoaduriaid yn cyrraedd heb unrhyw bapurau. Pwy ydyn nhw? A ddylem boeni am hyn? Os dylem, beth ddylem ei wneud am y peth?
15. A ddylem ddwyn mwy o bwysau ar wledydd y Dwyrain Canol i dderbyn ffoaduriaid? Ar hyn o bryd, maent yn gwrthod eu derbyn gan eu bod yn ofni’r effaith ar eu gwledydd.
16. Mae rhai yn dweud mai bai Prydain a’r Unol Daleithiau yw’r rhyfel yn Syria, ond a yw hanes y sefyllfa yn cadarnhau hynny? Nac ydyw, yn ôl y BBC.
17. A ddylem gynnig derbyn teuluoedd o Syria yn ein cartrefi, fel mae Nicola Sturgeon, Leanne Wood a Bob Geldof wedi gwneud? A yw hynny’n gyfraniad synhwyrol i’r gwaith o ateb y broblem? Er enghraifft, oes gan Nicola, Leanne a Bob y sgiliau sydd eu hangen er mwyn cartrefi’n saff plant ffoaduriaid sydd wedi eu trawmateiddio ar ol 4 blynedd o ryfel? Neu a fyddai’n well gadael hyn i’r awdurdodau priodol – gan ddefnyddio teuluoedd maeth sydd â phrofiad yn y maes – a CRB check yn ei le? Mae rhai yn dadlau mai PR stunt oedd datganiadau’r tri, yn bennaf.
18. Oes angen mwy o ffocws ar ddod a’r rhyfel i ben? A sut mae delio ‘da ISIS?  Sut allwn ni wir helpu pobl sy’n gorfod ffoi o’u cartrefi oherwydd rhyfel?
19. A ddylem yrru Jeremy Corbyn yno i drafod y sefyllfa ‘da arweinwyr ISIS a Bashar al-Assad. Bydd hynny’n siŵr o weithio…
20. A yw datgan ‘Refugees Welcome’ ar Facebook yn mynd i’r afael a’r mater, mewn ffordd adeiladol a synhwyrol? A yw’n helpu? Neu a yw’n enghraifft arall o wneud yr hyn sy’n teimlo’n dda, yn hytrach na gwneud yr hyn sydd yn dda?

Mae’n gymhleth…

Miloedd o ffoaduriaid yn llifo i Awstria

(o Golwg360)

Mae miloedd o ffoaduriaid wedi cyrraedd Awstria yn chwilio am hafan, wedi iddyn nhw dreulio’r dyddiau diwetha’ yn cael eu hel o un wlad i’r llall yng nghanolbarth Ewrop.

Mae heddlu Awstria wedi cadarnhau fod tua 6,700 o bobol wedi teithio i’r wlad o Hwngari, wedi iddyn nhw gael eu dal rhwng nifer o wledydd wrth i ffiniau gael eu cau er mwyn eu rhwystro rhag mynd i Hwngari, Serbia a Croatia.


Mae disgwyl i fwy o bobol bara i wneud eu ffordd i ogledd Ewrop trwy wledydd Twrci a Groeg, wedi iddyn nhw ffoi rhag rhyfel a thlodi yn y Dwyrain Canol ac Affrica.


Heddiw, mae gwylwyr y glannau yng Ngroeg yn dweud iddyn nhw fethu ag achub merch bum mlwydd oed a ganfuwyd [canfod - darganfod, gweld rhywbeth a fu'n anweladwy cyn hynny] yn y tonnau oddi ar arfordir Lesbos. Roedd y cwch yr oedd hi’n teithio ynddo wedi suddo, gan adael 14 o bobol eraill hefyd ar goll.


Fe gafodd ffoaduriaid eu hysio [hysio = annog, gyrru ymlaen] oddi ar y ffin rhwng Hwngari a Serbia gan nwy dagrau a chanonau dwr, ac fe gafodd y rheiny a dderbyniwyd i Groatia rai dyddiau ynghynt eu hel o’r wlad honno hefyd wedi i’r llywodraeth benderfynu na allai ymdopi â’r holl bobol.


Dyna pryd y cafodd rhai cannoedd eu rhoi ar fysiau yn Hwngari a’u hanfon i Awstria. Ac mae disgwyl mwy o ffoaduriaid i gyrraedd Awstria heddiw.

Medi

Mis y cnau, mis cynhaeaf - mis gwair rhos,
Mis y grawn melynaf,
Mis gwiw cyn gormes gaeaf,
Mis liw'r aur, mis ola'r haf!

Gan Gwilym Tilsley (1911-1997). Diolch i Ein Cymraeg.

Cael y maen i'r wal

Diolch i John Matthews am y gerdd hon sy'n cynnwys nifer o idiomau. Ai darpar brifardd yw'r boi yma?

___________________

Nid tynnu nyth cacwn i lawr am eich pen

Yw bwriad yr athro sy’n dysgu bob rheng.

Er dan din yn ei ddull y mae hyd yn hyn,

Peidiwch llyncu mul, fydd e ddim yn rhy llym.

Ati fel lladd nadroedd y bûm trwy’r dydd,

Nid tan dri yr oeddwn yn rhydd.

Gobeithio o ddifrif yr ydym erbyn hyn,

Cyn diwedd yr wythnos y daw haul ar ein bryn.

Y rhagenwau  a’r geirynnau yn eu lle,

Y maen bron i’r wal yn nawr, ontefe?

Ymdrechu yn daer i gau pen y mwdwl

“Pobl glyfar yw nhw”, mae pawb nawr yn meddwl.

I lygad y ffynnon daeth y ferch o’r T.V.

Barn y gwylwyr sy’n bwysig iddi hi.

Mêl ar ein bysedd, y profiad yn wych,

Er bod bisgedi Richard braidd yn sych.

O’r cychwyn roedd rhaid i ni golli y “chi”

Well ganddo wastad defnyddio y “ti”.

Anghofiwch y “chi” ac hefyd y “ti”,

Gyda’n gilydd, fel ffrindiau, yn nawr rydym “ni”.

Fel lladd nadroedd

Dyma ddarn gan Graham Evans. Faint o idiomau y gallwch chi eu canfod yn ei stori?

________________

Cerddodd Dai’n araf tuag at y dafarn, Y Llew Du. Roedd e’n meddwl am eiriau ei wraig Bethan:

“Paid a mynd i’r blydi tafarn heno Dai g’boi, neu ti’n mynd i dynnu nyth cawn am dy ben di. Does dim digon o arian ‘da ni i dalu’r rhent.”

Wel, ta beth, aeth Dai i mewn, mewn modd dan dîn…….trwy’r drws cefn.

Wedyn, ar ol iddo fe yfed gormod o gwrw, aeth e adre, yn feddw caib.

Gwylltiodd Bethan wrth gwrs, ond cysgodd Dai fel twrch yn ei gadair esmwyth o flaen y teledu gan chwyrnu’n uchel.

Drannoeth, heb fwyta brecwast, roedd Dai yn eistedd o hyd yn ei gadair, pan ofynnodd Bethan:

“ Be’ dan ni’n mynd i neud nawr Dai ‘te?”

“ Jiw Jiw. Paid a phoeni fenyw, deith rhywbeth mewn pryd. Daw eto haul a’r bryn!”

Penderfynodd Bethan gael hyd i  waith ychwanegol iddo ar fferm ei brawd Idris, felly dros y penwythnos aeth Dai i’r fferm.

Dywedodd Idris wrtho, “ Drycha draw fan’na Dai, mae pentwr o dom da, dwy dunnell ohoni , bydd rhaid i ti ei symud hi mewn i’r silo mewn dwy awr, cyn i’r lori gyrraedd i’w chludo hi bant.”

Felly, aeth Dai ati fel lladd nadroedd.

Ond, ar ôl awr a hanner, dim ond hanner y pentwr oedd wedi cael ei symud, a daeth Idris yn ôl i annog Dai i weithio’n galetach, gan ddweud:

“ O Dai, be’ ti’n neud ! Chwpli di byth y jobyn . Bydd rhaid i ti weithio yn gyflymach, felly dere ‘mlan a chau pen y mwdwl.”

“ Dw i’n gweithio cyn galeted â phosib Idris,” meddai, “bydd angen tipyn o help arnaf i os dyn ni am gael y maen i’r wal”

Felly daeth Idris â dau ddyn arall i’w helpu, ac wedyn gorffennon nhw’r  jobyn.

Roedd Dai wedi blino’n lan a dweud y gwir, ond ennillodd e, dros y penwythnos, digon o arian i dalu’r rhent 

Ar ôl iddo gyrraedd adre gyda’r arian nos Sul, roedd Bethan yn hapus dros ben.

“ Ware teg i ti Dai “ meddai, “ti wedi cael y ddysgl yn wastad, ac mae digon o arian ‘da ni nawr, ond bydd yn ofalus yn y dyfodol. Os codi di bwys arna i unwaith eto, nid symud dom a wnei di – mi fyddi di ynddi hi!”