Ffermydd gwynt - geirfa

ynni (g) - energy  

ynni adnewyddol/adnewyddadwy - renewable energy

ffynhonellau adnewyddadwy - renewable sources

cynhyrchu - to produce

hunan-gynhaliol - self-sustaining

isadeiledd (g) - infrastructure

pwerdai - power stations

nwy - gas

glo - coal

ynni niwclear - nuclear energy

ynni heulol/ynni'r haul - solar energy

trydan (g) - electricity

cynaliadwy - sustainable

ymrwymo - to commit

[Darn o Blog Menai]

Efallai ei bod werth aros yma i edrych ar ambell i ffaith. Mae'r DU yn gwneud defnydd cymharol drwm o ynni - er mai tua 1% o boblogaeth y Byd sy'n byw yma, gwneir defnydd o tua 2% o'r ynni sy'n cael ei ddefnyddio tros y Byd. Daw tua tri chwarter y trydan a gynhyrchir yn y DU o bwerdai nwy a glo, gyda niwclear ar tua 15% a dulliau adnewyddadwy yn llai na hanner hynny.
Mae'r DU wedi ymrwymo i gwrdd a tharged o gynhyrchu 15% o'i thrydan o ffynonellau adnewyddadwy erbyn 2015. Tua 6.7% ydi'r ffigwr ar hyn o bryd. 'Dydi hyn ddim yn darged arbennig o uchelgeisiol - mae targed yr Undeb Ewropeaidd yn ei gyfanrwydd yn 20%, ac mae'r Alban yn bwriadu cyflenwi 100% o'i hanghenion trwy ddulliau adnewyddadwy erbyn 2020. Does yna ddim digon o bwer wedi ei ddatganoli i'r Cynulliad i ddylanwadu ar bethau llawer y naill ffordd na'r llall, a 'dydi llywodraeth Carwyn Jones ddim eisiau'r pwer chwaith. Esiampl arall o ddiffyg uchelgais llwyr y Blaid Lafur Gymreig.
O edrych yn benodol ar ynni gwynt, ar ddiwedd 2009 roedd y DU yn cynhyrchu 3.2% o'i hynni trwy'r dull hwnnw. Y ffigyrau ar gyfer Denmarc oedd 24%, Sbaen 14.4%, Portiwgal 14%, iwerddon 10.1%, Yr Almaen 9.3%. Mae Prydain ymysg prif fewnforwyr trydan y Byd - oherwydd nad ydi'r capasiti presenol yn ddigonol i gwrdd a'n anghenion. Yn wir mae'r Grid Cenedlaethol wedi ei gysylltu a grid yr Iseldiroedd i bwrpas mewnforio trydan.

Yn bersonol, ac mewn cyd-destun Cymreig, y pwynt pwysig yw ein bod yn cynhyrchu mwy o ynni na 'rydym yn ddefnyddio (cynhyrchu tua 9% o ynni y DU, defnyddio tua 6.7%), felly byddwn i'n disgwyl i flogiwr Plaid ddadlau na ddylai tirlun Cymru gael ei chwalu ar gyfer rhywbeth na fydd pobl Cymru yn ei ddefnyddio nac yn elwa ohonno.

Ro'n i meddwl ein bod wedi dysgu gwersi o Dryweryn a.y.y.b, ond ella fod ceisio sgorio ryw bwynt gwleidyddol neu ddau yn bwysicach....
O.N - mae angen dadl ehangach am ynni yng Nghymru, ac mae angen canolbwyntio ar ynni adnewyddol, yn ogystal a creu ynni cymunedol, ble byddai cymunedau'n dod yn llwyr hunan-gynhaliol. Bydd angen i'r Cynulliad gael grym llwyr dros ynni yng Nghymru er mwyn cyflawni hyn, yn ogystal a chymryd y grym dros isadeiledd ynni ag ati oddi wrth y cwmniau cyflenwi mawr.

Sêl bendith i fferm wynt yn Sir Gaerfyrddin

Mae fferm wynt fawr ar fryniau yn Sir Gaerfyrddin yn cael mynd yn ei blaen ar ôl cael sêl bendith yr Ysgrifennydd Ynni yn Llundain.

Mae cais RWE Npower Renewables ar gyfer Gorllewin Brechfa yn cynnwys 28 tyrbein hyd at 145 metr o uchder. Cafodd ei gyfeirio at Ed Davey gan ei fod yn brosiect sy’n fwy na 50MW o bŵer, a chynllun y cwmni yw cynhyrchu rhwng 56 a 84MW.

Roedd yr Arolygiaeth Gynllunio wedi argymell fod yr Ysgrifennydd Ynni yn cymeradwyo’r cais, tra’n cydnabod y byddai’n cael “effaith niweidiol ar yr olygfa a’r tirwedd.”

Dywed Ed Davey fod cymeradwyo’r fferm wynt ym Mrechfa yn cyd-fynd gyda’r “angen cenedlaethol am ddatblygiadau newydd ar gyfer cynhyrchu trydan.”

Gorllewin Fforest Brechfa

Mae fferm wynt wedi ei lleoli ar dir sy’n berchen i’r Comisiwn Coedwigaeth ac wedi ei dynodi’n addas ar gyfer codi ffermydd gwynt gan Lywodraeth Cymru.

Mae eisoes 10 o drybini yn yr ardal, ger pentref Gwyddgrug, ac ym mis Tachwedd gwrthododd cynghorwyr Sir Gaerfyrddin gais dadleuol i godi 21 o felinau gwynt ar dir comin ger Llanllwni, yn yr un ardal.

Roedd y cais hwnnw yn is na’r trothwy o 50MW ac felly ni chafodd ei drosglwyddo i Lywodraeth Prydain.

Mae Grŵp Blaengwen, sy’n gwrthwynebu codi ffermydd gwynt yn yr ardal, wedi galw am adolygiad o bolisi TAN 8 sy’n dynodi bod rhai ardaloedd yng Nghymru yn addas ar gyfer datblygiadau ynni gwynt mawr.

Gwneud cais am adolygiad barnwrol

Mae cadeirydd Grŵp Blaengwen sy’n ymgyrchu yn erbyn melinau ar fynydd Llanllwni a Brechfa wedi dweud eu bod nhw’n bwriadu apelio yn erbyn penderfyniad yr Ysgrifennydd Ynni.

Dywedodd Steve Dubé: “Bydd gan yr Adran Ynni a’r cwmni gyllid mawr gan fod cymaint o arian yn y fantol yma, a byddan nhw’n medru cyflogi’r cyfreithwyr gorau.

“Mae cost gwneud apêl yn anghredadwy, ond rydym ni’n benderfynol o gyflwyno apêl.

“Nid yw’r penderfyniad heddiw yn ddim i wneud gydag ynni – arian yw popeth.

“Mae’n drueni ofnadwy. Mae gan Gymru aur, copr, llechi, glo, dŵr a nawr gwynt ac mae’r cyfan wedi ei reibio dros yr oesau a’r elw wedi gadael Cymru.”

‘Sgandal’

Ychwanegodd Steve Dubé: “Cymru yw’r wlad gyfoethocaf ym Mhrydain o ran adnoddau naturiol ac ynni gwynt yw’r sgandal mwyaf rwyf i wedi profi,” meddai.

“Roedd cyfeiriadau lu at ecoleg a’r amgylchedd yn adroddiad yr Ysgrifennydd Ynni a phrin unrhyw gyfeiriad at bobol. Mae’r melinau yma’n creu sŵn, yn cael effaith ar allu pobol i gysgu, hyd yn oed yn niweidio hearing aid un o ffermwyr y mynydd yma.

“Does dim syniad gan y bobol yma beth maen nhw’n delio gyda.

“Yn anffodus does dim ffydd gen i y byddai’r penderfyniad wedi bod yn wahanol petai’n cael ei wneud yng Nghaerdydd.

“Babi Carwyn Jones yw TAN 8 ers pan oedd yn Weinidog Amaeth.”

(Diolch i Golwg360)