Trip siopa

Diolch unwaith eto i Bethan Williams a Ffrwti am roi sbardun i sgwrs!

Byddai trip siopa o leia teirgwaith y flwyddyn, a rhestr o bethau i brynu. A sawl peth bach arall yn dod nôl. I Aberteifi byddai Mam yn mynd i wneud y sipoa wythnosol, ond roedd Caerfyrddin yn hollol wahanol. Roedd gofyn penderfynu ar ddechrau'r wythnos pa ddiwrnod fyddai 'mynd i siopa yn Gaerfyrddin' a gadael cyn 9, mynd â brechdannau i'w bwyta yn y car amser cinio, a chyrraedd nôl erbyn te fel arfer.

Roedd e'n beth eitha mawr am flynyddoedd. Un o fy atgofion cyntaf o siopa yng Nghaerfyrddin yw'r siwrne adref – roedd hi mor hir, o wybod fod comic yn un o fagiau Mam yn aros i gael ei ddarllen. A siopa dillad – dyw hynny erioed wedi bod yn uchafbwynt, ond doedd dim rhyw lawer o siopau dillad yn Aberteifi felly roedd wastad rhaid mynd i ryw siopau dillad – Adams, Littlewoods a pha bynnag siopau roedd Mam yn mynd iddyn nhw. 

Ond roedd Bwise yn gwneud iawn am hynny – roedd escalator yna! Bydden ni'n meddwl am bob mathau o resymau i gael mynd lan lofft er mwyn defnyddio'r escalator- colli Mam a gorfod mynd lawr i chwilio amdani, gan wybod yn iawn taw lan lofft oedd hi oedd un tric.

Er, am ryw reswm dim ond lan oedd yr escalator yn mynd - mae'r un peth yn wir am yr escalator yn Marks Caerfyrddin nawr hefyd. Grisiau sydd i ddod lawr.

Llyfrau wedyn - roedd Siop y Pentan yn un stop bydden ni'n gwneud bob tro, er bod Siop y Castell yn Aberteifi, bydden i wastad yn dod o Gaerfyrddin â llyfr newydd. Wrth dyfu'n hŷn Waterstones oedd yr atyniad - doedd dim siop lyfrau yn Aberteifi a bydden i'n cael pori am oesau am lyfr Saesneg. Do'n i ddim wedi dod ar draws trysorau fel siopau Seawards, Abergwaun, a Palas Print eto.

Ac wrth dyfu'n hŷn bydden ni'n cael mynd i siop arall tra bod Mam yn trial sgidiau neu rywbeth - dyna oedd peth mawr, o'r diwedd bach o ryddid.

Mae pobl lot mwy parod i fynd ymhellach i siopa nawr, a mynd bron heb feddwl. Mae Mam yn dal i fynd yn ystod gwyliau'r ysgol, a'i rhestr gyda hi er ei bod hi'n dweud nad oes 'eisiau' unrhyw beth. Y gallai hi falle fynd i Aberteifi, neu chwilio ar-lein, mae rhyw dyniad [=pull] o hyd – arfer falle. Os dwi adref dwi'n aml yn cael fy nhemtio i fynd hefyd - mae Siop y Pentan yn dal i fod 'na, mae Aardvark wastad yn cynnig rhyw ddanteithion [=treats], Nomads yn gwerthu slippers Gaeaf gwych wedi eu gwau, a hetiau a menig, a'r farcet yn grêt; a dwi hyd yn oed yn mentro i ambell siop ddillad os oes raid!

Siocled gan Bethan Williams

 Diolch unwaith eto i Ffrwti am roi sbardun i sgwrs!

Falle taw'r tro cyntaf i sylwi hynny (heb sylwi'n iawn ar y pryd chwaith) oedd pan 'nes i darfu am Mam. Bydden i wedi bod byti chwech oed, ac am ryw reswm yn chwilio Mam – fwy na thebyg roedd rhyw gêm ar goll neu angen sortio rhyw gweryl rhwng Arwyn a fi - rhywbeth holl bwysig fel'na.

Roedd gyda ni 'stafell ffrynt – dim ond stafell gyda soffa doedden ni ddim yn defnyddio'n aml iawn. Ta beth, 'na ble oedd Mam a rhyw gylchgrawn a siocled yn ei llaw.  O ngweld i ei geiriau oedd:

“'Sdim cwato dim byd oes e?!”

Cyn cynnig hansh o'i siocled i fi a dweud i beidio dweud wrth Arwyn.

Roedd pleser Mam newydd ddiflannu, ond fy un yn anferth – siocled heb ei ddisgwyl, a chyfrinach nad oedd Arwyn yn gwybod dim amdani!

Ar brynhawniau Sul bydden ni'n galw gyda Mam-gu, ac wrth adael bydden ni'n cael dewis siocled o'r dror. Byddai rhaid aros nes y Sadwrn wedyn, pan fyddai cinio yn frechdan a phecyn o losin neu siocled.

Yn ystod yr wythnos bydden ni'n cael siocled yn ein bocsys bwyd ambell ddiwrnod - ond rhywbeth fel Penguin, Club, Wagon Wheel, Viscount - mwy o fisged na siocled ar y cyfan. Felly roedd siocled dydd Sadwrn bach mwy arbennig.

Fel arfer rhywbeth fel Skittles neu Smarties, neu Milky Way Magic Stars, Fruit Pastilles fydden i'n dewis dros fariau o siocled. Felly ar brynhawn Sadwrn bydden i'n tynnu'r holl losin mas o'r pecyn, yn eu rhoi nhw mewn rhesi yn ol lliw neu'r wyneb bach ar y Magic Stars, ac yn eu bwyta mewn trefn beodol. Yn ol hoff flas neu hoff liw, neu weithaiu yn ôl faint o bob lliw oedd yna. Os mai Revels oedd gyda fi, trial bwyta'r rhai mwya diflas a chadw'r goreuon fydden i. Os Minstrels bydden i'ncnoi'r casyn caled gyntaf a doedd dim dal gyda Malteasers – cnoi y sicled i gyd bant neu grensian un cyfan, neu doddi un yn araf fydden i.

Nawr, siocled tywyll biau hi bob tro. Gorau po dywyllaf - mae unrhyw beth dan 70% yn rhy felys! Bron ei sugn fe fydda i'n gwneud, gadael iddo fe doddi'n araf i gael joio'r blas. Ac mae truffles bach Booja neu Hipo Hapus yn fwy na derbyniol. A'r arfer gyda nhw yw unai cnoi y siocled oddi, wedyn gadael i'r truffle doddi ar fy nhafod.

Fe wnes i ddechrau meddwl am hyn ar ôl gweld erthygl gan rywun arall yn disgrifio'i hareferion hi wrth fwyta siocled. Nes i fi ddechrau meddwl am siocled, ro'n i'n meddwl ei bod hi bach yn od – ond ni i gyd yn od yn ein ffordd....

Ceibwr

Ble mae dy hoff le di? Beth sydd mor arbennig amdano fe? Pa atgofion sydd ynghlwm wrth y lle yna?

Dyma Bethan Williams yn sôn am Geibwr ger Trewyddel.

______________

Dwi bron yn gyndyn [cyndyn = styfnig, anfodlon] o rannu hwn - lle hudol, dwi am i bawb ei brofi, ond eto eisiau cadw i fi'n hunan...

Dwi ddim yn gwybod pwy yw Lizzie Porter druan – mae wedi cael profiadau gwael o ymweld â Chymru. Yn amlwg mae'i herthygl – How Wales got Cool [erthygl yn y Daily Telegraph] wedi'i dargedu at ymwelwyr, ac ymwelwyr penodol iawn weden i. Y trendis – pobl sydd yn joio bwyty swanc a llety boutique quaint ac sy'n fodlon talu drwy'r trwyn am frethyn Cymreig sydd yn ddim mwy na blanced i ddweud y gwir!

Ta beth fe ddechreuais i feddwl am fy hoff lefydd, un ohonyn nhw yw Ceibwr ar bwys Trewyddel.

Mae'n wahanol bob tro, dwi wedi bod yno ym mhob tywydd, ym mhob tymor a gweld rhywbeth gwahanol bob un tro - ond eto yr un un yw e. Mae'r un cysur a'r llonyddwch iddo fe o hyd. Hwn yw un o'r unig lefydd dwi'n dal i deimlo y galla i ddianc iddo fe. Er nad ydw i erioed wedi gorfod dianc go iawn mae'n lle i gael switcho bant. Falle taw'r ffaith fy mod i wedi gweld pethau'n newid yn fy atgoffa fod pethau'n mynd yn eu blaen, yn newid yn eu ffordd eu hunain 'sdim ots beth wnawn ni i geisio atal neu annog hynny.

Mae'n llawn picnics, dysgu o'r newydd, gweld rhyfeddodau, gweld pethau bob dydd, y pethau na all unrhyw un gyffwrdd a sylweddoli, a rhyw atgof o bob cyfnod yn sefyll mas.

Y prif atyniad yw Pwll y Wrach – mae llwybr rhyw filltir a hanner yn arwain at ddibyn [dibyn = wyneb serth clogwyn] anferth. Mae fwy neu lai yn dwll rhyw ddeg troedfedd ar hugain o ddwfnder.

Dyw hi ddim yn rhwydd mynd lawr ato fe – mae'n rhaid i chi fynd mewn i ogof yn y graig a disgyn rhyw naw troedfedd – gyda sŵn y dŵr yn rhaeadru  [disgyn fel rhaeadr] lawr y troedfeddi hynny'n fyddarol, a blas yr halen yn tasgu [tasgu = gwasgaru] i bobman. Os yw'r llanw i mewn ewch chi byth drwyddo. Unwaith dwi erioed wedi bod lawr i Bwll y Wrach ei hunan, a falle na chaf i gyfle i fynd eto. Braidd cofio gallu edrych lan o'r gwaelod ydw i, y wefr o gael bod lawr 'na oedd yr hud. A chael rhuthro gartre at Mam i ddweud wrthi.

Ar y llwybr i Bwll y Wrach welais i'r haul yn machlud am y tro cyntaf yn iawn, a theimlo'r oerni sydyn ar ôl i'r haul ddiflannu.

Brechdanau, pecyn o grisps a the fflasg ar 'swper mas' yw Ceibwr weithiau – bydden ni i gyd yn mynd lawr ar ôl i Dat ddod gartre o'r gwaith i gael swper cyn mynd i badlo yn y traeth – sydd ddim lot o draeth, neu eistedd ar y graig a'r tonnau'n golchi droston ni.

Unwaith neu ddwy dwi'n cofio cael stopio yn siop jips Bowen's yn Llandudoch (treat a hanner!) a Mam wedi dod â photel sos coch No Frills yn lle gorfod prynu sachets a bob i fforc yn lle gorfod defnyddio'r rhai bach pren!

Nosweithiau eraill byddai Dat yn mynd â ni am wâc, yn rhoi rhyw hanesion i ni wrth basio hen gartref y teulu – am gysgu mas mewn rhywbeth doedd dim lot mwy na sied, er mwyn rhentu'r tŷ i fisitors dros yr Haf; a shwd dechreuodd e drwsio ceir mewn sied mas gyda'r nos ar ôl beni yn y garej am y dydd.

Ac wrth dyfu'n hŷn byddai Arwyn, fy mrawd, a fi yn beicio draw, dim byd ar ein meddwl heblaw cyrraedd 'na a'r unig frys i fynd gartref oedd y bol yn galw am ginio, neu de.

Dim ond unwaith dwi wedi cael fy siomi. Ro'n i'n gweithio mewn tafarn leol a rhywun yn dweud wrtha i eu bod nhw 'off to keyboar bay' a finnau'n ffaelu deall i ble roedden nhw'n mynd – nes iddyn nhw esbonio ble roedd e. Ie, Ceibwr. Ddim yr un lle yw keyboar bay a do'n i ddim yn gallu meddwl am Geibwr yn yr un ffordd weddill y dydd. (Swnio'n ddramtig dwi'n cyfaddef!)

Ers hynny dwi wedi dangos yr hud i sawl un arall, ond dyw e ddim cweit yn cydio [=cymryd gafael]. Gall unrhyw werthfawrogi golygfeydd a rhyfeddu mor anhygoel yw Pwll y Wrach ond dydyn nhw ddim yn cael yr un wefr, yr un pleser sydd ynghlwm wrth yr atgofion.