Dal ati

Stori lawn ar BBC Cymru Fyw

Mae S4C wedi lansio gwasanaeth newydd gyda'r nod o roi mwy o hyder i bobl siarad Cymraeg.

Bydd gwasanaeth Dal Ati, fydd yn dechrau ar y sianel ar 28 Medi, yn cynnig dwy awr o raglenni bob bore Sul mewn Cymraeg hawdd i'w ddeall.

Cafodd y gwasanaeth newydd ei lansio yn swyddogol ym Maes D, Maes y Dysgwyr, ar faes Eisteddfod Genedlaethol Sir Gâr ddydd Iau.

Yn ôl ymchwil gan y sianel, mae 'na alw mawr am raglenni a fyddai'n rhoi mwy o hyder i ddysgwyr a siaradwyr sy'n llai hyderus i ddefnyddio'r Gymraeg.

Fel rhan o'r lansiad, fe fydd 'na ymgyrch hyrwyddo, gyda'r neges "Mae dy Gymraeg di'n ddigon da! Jest Dal Ati".

'Jest Dal Ati'

Yn ogystal â'r rhaglenni bydd ap, gwefan newydd a gwasanaethau digidol pellach yn cael eu lansio yn ddiweddarach.

Meddai Sioned Wyn Roberts, Comisiynydd Cynnwys S4C: "Wrth lunio'r strategaeth newydd ry'n ni wedi bod yn holi'r gynulleidfa, yn ddysgwyr a phobol sy' eisiau gwella eu sgiliau iaith.

"Mae un peth yn amlwg o'r ymchwil - mae llawer o siaradwyr Cymraeg yn poeni nad yw eu Cymraeg nhw'n ddigon da ac felly mae'n anodd magu hyder i siarad.

"Wrth awgrymu "Mae dy Gymraeg di'n ddigon da, jest Dal Ati" 'da ni'n annog dysgwyr i roi cynnig arni, i sgwrsio mwy a magu hyder. Ond mae hefyd yn herio'r Cymry sy'n rhugl i gefnogi a helpu eraill i groesi'r bont 'na, a dod yn siaradwyr hyderus."

Y llynedd fe fu S4C yn holi croesdoriad o ddysgwyr, a phobl nad oedd yn hyderus yn eu Cymraeg, ar hyd a lled Cymru, i weld beth oedden nhw eisiau ei weld ar y sianel.

'Hwb enfawr'

Roedd yr ymchwil dan ofal yr arbenigwr ac ymgynghorydd iaith, Cefin Campbell.

Meddai Mr Campbell: "Mae'r gwasanaeth hwn ar fore Sul yn ddatblygiad cyffrous iawn a fydd yn hwb enfawr i ddysgwyr profiadol a siaradwyr Cymraeg dihyder i wella eu sgiliau iaith.

"Wrth iddynt ymgyfarwyddo â'r arlwy, y gobaith wedyn yw y cânt ddigon o hyder i wylio mwy o raglenni Cymraeg ar S4C yn ystod yr oriau brig'.

Un o'r rhaglenni newydd o fewn y gwasanaeth Dal Ati fydd Bore Da, rhaglen gylchgrawn yn cael ei chyflwyno gan Elin Llwyd ac Alun Williams. Wedi'i chynhyrchu gan gwmni Tinopolis, Llanelli, bydd y rhaglen yn cynnwys eitemau coginio, teithio, hanes, diwylliant a cherddoriaeth.

Ymhlith y rhaglenni eraill bydd Milltir² (Sgwâr), pan all y gwylwyr ddilyn Nia Parry ar ei thaith o amgylch Cymru yn y gyfres sy'n gynhyrchiad Fflic, rhan o Boom Pictures Cymru ar gyfer S4C. Bydd rhaglenni am gystadleuaeth Dysgwr y Flwyddyn hefyd yn cael eu darlledu yn wythnosau cyntaf Dal Ati.

Toriad o 8% i'r rhaglen Cymraeg i Oedolion

Golwg 360

Mae Cymdeithas yr Iaith wedi beirniadu penderfyniad Llywodraeth Cymru i wneud toriadau i’r rhaglen Cymraeg i Oedolion gan rybuddio y bydd yn arwain at lai o siaradwyr Cymraeg.

Fe gyhoeddodd y Prif Weinidog Carwyn Jones a’r Gweinidog Addysg Huw Lewis heddiw y bydd toriad o 8% ar gyfer y rhaglen Cymraeg i Oedolion y flwyddyn nesaf.

Mae’r rhaglen Cymraeg i Oedolion yn darparu cyfleoedd i oedolion ddysgu Cymraeg yn eu cymunedau lleol, yn eu gweithleoedd neu gyda’u teuluoedd, i’w galluogi i ddefnyddio’r iaith.

Wrth gyhoeddi’r toriad dywedodd Llywodraeth Cymru: “Yng ngoleuni’r setliad ariannol presennol, byddai’n anodd amddiffyn y rhaglen Cymraeg i Oedolion rhag unrhyw doriadau.

“Felly, awgrymir y bydd toriad dangosol o 8% ar gyfer y rhaglen Cymraeg i Oedolion.  Gan fod y rhaglen Cymraeg i Oedolion yn allweddol i gynyddu nifer yr oedolion yng Nghymru sy’n gallu siarad a defnyddio’r Gymraeg, a gan fod yr adolygiad o’r rhaglen Cymraeg i Oedolion wedi’i gyhoeddi gan gynnwys nifer o argymhellion i wella’r ddarpariaeth, rydym wedi cymryd camau i gadw’r toriadau i isafswm.”

‘Trychinebus’

Ond dywedodd Cadeirydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg Robin Farrar: “Mae’n newyddion trychinebus. Mae’r Gymraeg yn wynebu argyfwng; mae hynny’n glir o ganlyniadau’r Cyfrifiad. Beth yw ymateb Llywodraeth Cymru? Toriadau i ddarpariaeth sy’n cynhyrchu mwy o siaradwyr, er bod ymgynghoriad y Llywodraeth ei hun wedi argymell mwy o fuddsoddiad. 

“Mae Llywodraeth Cymru wedi methu â blaenoriaethu’r Gymraeg, a dylai Aelodau’r Cynulliad wrthwynebu’r penderfyniad hwn. Bydd pob Aelod Cynulliad sy’n methu â phleidleisio yn erbyn y gyllideb wythnos nesaf yn caniatáu toriadau ­-  toriadau a fydd yn niweidiol i iaith unigryw Cymru.”

Dywedodd llefarydd addysg Plaid Cymru, Simon Thomas: “Mae disgrifio dysgu Cymraeg i Oedolion fel un o brif flaenoriaethau’r Llywodraeth ac yna gwneud toriadau sydd bedair gwaith yn fwy na’r gostyngiad yn y gyllideb yn dangos diystyrwch tuag at oedolion sy’n dysgu’r iaith.”


Argymhellion

Wrth gyhoeddi ei hymateb i’r adolygiad o raglen Cymraeg i Oedolion gan y Grwp Adolygu  dywed Llywodraeth Cymru y bydd yn symud ymlaen i wireddu’r argymhellion a wnaed. Mae’r rhain yn cynnwys:

• lleihau nifer y darparwyr o’r 27 presennol i rhwng 10 a 14;
• ail-ystyried y model cyllido craidd ar gyfer darpariaeth Cymraeg i Oedolion i gyd-fynd â’r adolygiad o’r system cynllunio ac ariannu ôl-16;
• gwneud newidiadau i’r prosesau asesu ac achredu;
• ail-edrych ar y cwricwlwm i sicrhau ei fod yn addas i’r diben; ac
• ymgymryd ag elfennau eraill o’r gwaith datblygu sy’n cynnwys strategaeth farchnata genedlaethol, y defnydd o e-ddysgu, darpariaeth Cymraeg yn y Gweithle a gweithgareddau dysgu anffurfiol.

‘Anwybyddu’r dystiolaeth’ 

Wrth gyfeirio at yr adolygiad, dywedodd Robin Farrar:  “Yn ein hymateb i’r adolygiad, gofynnon ni am newidiadau i’r system, ond rhagor o fuddsoddiad hefyd. Dyna oedd casgliad ymgynghoriad y Llywodraeth ei hunan – y Gynhadledd Fawr. Ond mae’n debyg bod Carwyn Jones wedi anwybyddu’r dystiolaeth yma’n llwyr.”

Mae’r Gymdeithas wedi rhoi tan Chwefror 1 i’r Prif Weinidog ddatgan ei fwriad i weithredu mewn chwe maes polisi er mwyn sicrhau bod y Gymraeg yn tyfu dros y blynyddoedd i ddod. Bydd y grŵp pwyso yn cynnal rali yn Aberystwyth ar Ragfyr 14, blwyddyn ers cyhoeddi canlyniadau’r Cyfrifiad, “er mwyn atgoffa’r Llywodraeth o’r cyfrifoldeb sydd arnyn nhw i weithredu.”

Llongyfarchiadau mawr i'n seren fach!

Dyma i chi un o enillwyr Dysgwr y Flwyddyn:

Cymraeg i Oedolion - Ioan Talfryn a Heini Gruffudd

Ioan Talfryn: y pres yn cael ei gamgyfeirio

Mae arian tuag at ddysgu Cymraeg i oedolion wedi cael ei gamgyfeirio yn y gorffennol yn ôl tiwtor sydd yn gweithio yn y maes.

Mae Ioan Talfryn sydd yn brif Weithredwr Popeth yn Gymraeg yn dweud bod y pres sydd wedi ei rhoi i hybu mwy i ddysgu'r iaith wedi ei wario 'ar "haenau o fiwrocratiaeth" a ddim ar lawr gwlad.

Ond mae'n croesawu un o brif argymhellion adroddiad newydd oedd yn dweud y dylid sefydlu un corff cenedlaethol i geisio cynyddu'r niferoedd sydd yn dysgu Cymraeg.

Cafodd y grŵp ei sefydlu gan Lywodraeth Cymru gyda'r bwriad i edrych ar y maes dysgu'r iaith.

Dywedodd Ioan Talfryn ar y Post Cyntaf fore Sadwrn:

"Yr hyn mae llawer ohonom ni yn y maes yn teimlo a dweud y gwir ac mae'r adroddiad yn tanlinellu hynny, ydy bod llawer iawn o arian wedi cael ei wario ar haenau o fiwrocratiaeth ac yn y blaen oedd ddim wir yn mynd i'r rheng flaen sef y darparwyr."

Ffigyrau yn gostwng
 
Roedd yr adroddiad yn nodi bod ryw 18,000 o oedolion yn dewis cofrestru i gymryd rhan mewn dosbarthiadau Cymraeg i oedolion bob blwyddyn a bod dim llawer o gynnydd wedi bod yn y ffigwr hynny yn ystod y pum mlynedd ddiwethaf.

Ond mae ef yn honni bod y ffigwr mewn gwirionedd ychydig filoedd yn llai, ryw 16,000 a hynny am fod rhai dysgwyr yn cael eu cyfri dwywaith.

O dan y system bresennol mae modd gwneud cwrs craidd sydd yn gwrs cyson wythnosol neu gyrsiau eraill megis rhai undydd neu ysgolion haf: "Yr hyn sydd yn amlwg o'r ffigyrau yw bod y niferoedd y dysgwyr craidd wedi gostwng ac mae'n rhaid cofio hefyd bod llawer o'r dysgwyr ar y cyrsiau atodol yma wedi eu cofnodi yn barod ar y cyrsiau craidd."

'Rhwng dwy stôl'
 
Ar y Post Cyntaf dywedodd y tiwtor Cymraeg hefyd bod y canolfanau Cymraeg a gafodd ei sefydlu ar draws Cymru yn 2006 wedi 'syrthio rhwng dwy stôl':

"Dydyn nhw ddim yn naill beth neu'r llall. Dydyn nhw ddim yn gorff cenedlaethol. Dydyn nhw ddim yn ddarparwyr lleol ymhob rhan o Gymru, efallai eu bod nhw mewn ambell ran o Gymru...

"Felly tacluso'r peth sydd angen ei wneud. Mae angen cryfhau'r pen a'r gwreiddiau ar yr un pryd. Mae'r arian wedi mynd i'r canol sydd ddim yn gallu gwneud naill beth neu'r llall."

Dywed ei fod yn croesawu'r syniad o gael un corff cenedlaethol ond bod hi yn bwysig bod digon o arian ar gael:

"Dw i'n cytuno gyda Heini (Gruffudd) bod angen dyblu'r arian Cymraeg i oedolion ac ar yr un pryd yn cytuno gyda y bobl hynny sydd yn dweud bod eisiau cryfhau y darparwyr ar y gwaelod. Felly dydyn ni ddim eisiau colli'r ddau beth."

[Diolch i BBC Cymru]

Heini Gruffudd: Angen dyblu’r gwario ar wersi Cymraeg i Oedolion

Mae angen i Lywodraeth Cymru ddyblu’r £13 miliwn sy’n cael ei wario ar ddysgu Cymraeg i oedolion, yn ôl enillydd gwobr Llyfr y Flwyddyn neithiwr.

Yr Erlid gan Heini Gruffudd ddaeth i’r brig, a’r wythnos hon hefyd bu’r awdur yn trafod dyfodol dysgu Cymraeg i Oedolion yng nghylchgrawn Golwg.

Ddechrau’r wythnos roedd y chwech o ganolfannau Cymraeg i Oedolion dan y lach mewn adroddiad i Lywodraeth Cymru, gyda galw i’w dileu er mwyn cael gwared ar ‘haen o reoli a gweinyddu’ er mwyn ‘creu cyfundrefn fwy cydweithredol… sy’n gost-effeithiol ac yn sicrhau bod ansawdd yn gwella’.

Dim digon yn llwyddo i ddysgu

O’r 18,000 sy’n dechrau ar gyrsiau dysgu Cymraeg bob blwyddyn, tua 900 sy’n dod yn rhugl, ac yn ôl y Grŵp Adolygu nid yw hynny’n ddigon er mwyn cyrraedd targed Llywodraeth Cymru o greu gwlad ddwyieithog.

Er mwyn gwella’r sefyllfa go-iawn, yn ôl Heini Gruffudd, mae angen rhoi mwy o bres ar y bwrdd.

“Efallai ei bod hi ychydig bach yn siomedig nad oes llawer o gyfeiriad [yn yr adroddiad] at y cyllid newydd angenrheidiol i ymestyn y maes,” meddai.

“Bydde rhywun wedi gobeithio y bydde arian ychwanegol ar gael i roi amser i fod ffwrdd o’r gwaith am flwyddyn… cynlluniau fel yna, fel bod miloedd newydd sydd eisiau dysgu yn cael yr amser o’r gwaith i wneud hynny.

“I broffesiynoleiddio’r holl beth, yn hytrach na’n bod ni’n dal i drin y peth fel trefnu blodau.”

Y stori’n llawn, gydag ymateb Canolfan Cymraeg i Oedolion y gogledd, yn rhifyn yr wythnos hon o Golwg.

[Diolch i Golwg 360]