Hanes yr Iaith mewn gair: cwtsh

Mae gan y gair 'cwtsh' nifer fawr o ystyron gwahanol. Faint allwch chi eu clywed yn y darn yma?

https://www.bbc.co.uk/sounds/play/p07r0v8x

Ifor ap Gwyn: Berlins Geistermauer

https://www.llenyddiaethcymru.org/ein-prosiectau/bardd-cenedlaethol-cymru/cerddi-comisiwn-ifor-ap-glyn/berlins-geistermauer/

tollti - tywallt

corlan -  lle wedi ei amgáu â chlwydi neu waliau cerrig ar gyfer cadw defaid

cyfannu - gwneud yn gyfan

tymp - appointed time

Lleisio - Ifor ap Glyn ar Flwyddyn Ryngwladol Ieithoedd Brodorol UNESCO

Llenyddiaeth Cymru a gomisiynodd y gerdd hon.


nomina si pereunt, perit et cognitio rerum
“os derfydd enwau,
derfydd hefyd dirnad pethau”.
Dwedwch felly, fawrion o wybodaeth,
ym mha fodd mae achub iaith?

Nid trwy’i chofnodi, na’i chysegru,
na chloi’i geiriau’n gacamwci gludiog
a lyno wrth y sawl
sy’n stelcian hyd ein cloddiau;

cans cadno wedi’i stwffio
yw pob Cymraeg llyfr;
ei ‘untroed oediog’ ni syfla mwy,
a’i lygaid gwydr sydd ddall.

Yn y llafar y mae ei lleufer;
a thafodau plant yw ei pharhâd.

Ifor ap Glyn
Bardd Cenedlaethol Cymru
27.1.19

dirnad - deall, dealltwriaeth
cacamwci - burdock (h.y. like locking down words with sticky burrs) 
a lyno (glynu) - that may stick
cans (canys) - achos
untroed oediog - 'one leg paused in mid-air'
ni syfla mwy - will not move (syflu) again
lleufer - light, lustre

Y Gadair Wag

I gael blas o sioe Y Gadair Wag, dilynwch y ddolen hon i wylio eitem a ddarlledwyd ar @HenoS4C neithiwr. Yn ogystal â darnau o’r sioe, mae’r eitem yn cynnwys cyfweliadau gydag @IforapGlyn, Bardd Cenedlaethol Cymru a’r cyfarwyddwr Ian Rowlands. Dolen
https://www.s4c.cymru/clic/programme/797771736

Ifor ap Glyn: Y Gadair Wag

Sioe farddoniaeth amlgyfrwng sy’n edrych ar hanes Hedd Wyn o’r newydd, gan archwilio natur colled, ffiniau a hunaniaeth.

Yn dilyn taith hynod lwyddiannus yn 2017, mae Y Gadair Wag yn dychwelyd i theatrau a neuaddau ledled Cymru fis Chwefror a Mawrth eleni.

Yn 2017 roedd hi’n 100 mlynedd union ers Trydedd Brwydr Ypres (Passchendaele), lle bu farw miloedd o filwyr ac yr anafwyd oddeutu 3,000 o’r 38ain Adran (Gymreig).

Un o’r rhai a laddwyd yn y frwydr honno oedd Hedd Wyn, y bardd o Feirionnydd a fu farw cyn clywed ei fod yn fuddugol yng nghystadleuaeth y Gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Penbedw. Gorchuddiwyd cadair wag yr Eisteddfod â chynfas ddu a chofir Hedd Wyn hyd heddiw, yn Fflandrys fel yng Nghymru, fel symbol grymus o’r tywallt gwaed a’r gwastraff a fu.

Mae Y Gadair Wag, a grëwyd gan Ifor ap Glyn, Bardd Cenedlaethol Cymru ac a gyfarwyddwyd gan Ian Rowlands gyda chelf ddigidol gan Jason Lye-Phillips, yn archwilio natur colled, ffiniau a hunaniaeth. Mae’n defnyddio ffilm a thechnegau arbrofol i edrych ar hanes Bardd y Gadair Ddu o’r newydd.

“Gwledd i’r llygad a’r glust!” Lowri Roberts (Athro)

Comisiynwyd y sioe fel rhan o brosiect ehangach Barddoniaeth Colled | Poetry of Loss a gyflwynwyd gan Llenyddiaeth Cymru yn 2017. Ariannwyd y prosiect gan Raglen Canmlwyddiant y Rhyfel Byd Cyntaf Llywodraeth Cymru Cymru’n Cofio Wales Remembers 1914-1918. Teithiodd y sioe i bum lleoliad yng Nghymru a dau yn Iwerddon yn ystod Medi 2017.

Noddir taith 2019 gan Yr Ysgwrn, Rhaglen Canmlwyddiant y Rhyfel Byd Cyntaf Llywodraeth Cymru Cymru’n Cofio Wales Remembers 1914-1918, ac fe’i gyflwynir mewn partneriaeth â Chanolfan S4C Yr Egin.

DYDDIADAU’R DAITH:

• 13 Chwefror, 7.30 pm, Yr Egin, Caerfyrddin
• 14 Chwefror, 10.30 am a 7.30 pm, Yr Egin, Caerfyrddin
• 15 Chwefror, 10.30 am**, Yr Egin, Caerfyrddin
  Tocynnau: helo@yregin.cymru / 01267 611600
• 18 Chwefror, 1.00 pm**, Canolfan Gelfyddydau Taliesin, Abertawe
  Tocynnau: 01792 602060 / www.taliesinartscentre.co.uk
• 19 Chwefror, 7.00 pm**, Canolfan yr Urdd, Bae Caerdydd
• 20 Chwefror, 10.30 am a 7.00 pm, Canolfan yr Urdd, Bae Caerdydd
  Tocynnau: post@llenyddiaethcymru.org / 029 2047 2266
• 21 Chwefror, 7.30 pm, Canolfan Garth Olwg, Pontypridd
  Tocynnau: 01443 570075 / www.garth-olwg.cymru / llcreception@garth-olwg.cymru
• 13 Mawrth, 1.00 pm a 7.30 pm, Galeri, Caernarfon
  Tocynnau: 01286 685222 / www.galericaernarfon.com
• 14 Mawrth, 10.30 am a 12.30 pm, Yr Ysgwrn, Trawsfynydd
• 15 Mawrth, 12.30 pm a 7.00 pm**, Yr Ysgwrn, Trawsfynydd
  Tocynnau: yr.ysgwrn@eryri.llyw.cymru / 01766 772508

** Sioe amlieithog

Sul y Cofio: Ifor ap Glyn yn nodi canmlwyddiant y cadoediad

https://twitter.com/BBCCymruFyw/status/1061521781536755713