Addysg Gymraeg i bawb?

Mae ffrae yn datblygu yn ardal Llanelli ynglŷn â bwriad y cyngor sir i newid statws ysgol gynradd o un ddwyieithog i un cyfrwng Cymraeg.

Nod y cyngor yw gweld cynnydd mewn dwyieithrwydd yn Llangennech ond mae rhai o'r rheini'n anhapus.

Dywedodd Michaela Beddows, mam i bedwar, nad yw hi'n wrth-Gymraeg ond byddai'r newid yn golygu y byddai'n rhaid i blant sy'n dymuno addysg cyfrwng Saesneg deithio o'r pentref i ysgolion cyfagos.

Ond yn ôl y cyngor, mae'r newidiadau dan sylw'n rhan o'r broses ymgynghori, ac nid oes penderfyniadau terfynol wedi'u gwneud.

Yn ôl Ms Beddows mae 181 eisoes wedi arwyddo ffurflen ar-lein yn gwrthwynebu newid statws yr ysgol.

Bwriad y sir yw uno ysgol fabandod ac ysgol gynradd Llangennech, a sefydlu un ysgol cyfrwng Cymraeg i blant 3-11 oed, gydag un corff llywodraethol.

'Gorfod gadael'

Dywed Ms Beddows y bydd hyn yn golygu na fydd addysg cyfrwng Saesneg ar gael yn y pentref ar gyrion Llanelli o Ionawr 2017.

"O ganlyniad bydd y plant sy'n am gael addysg cyfrwng Saesneg yn gorfod gadael y pentref," meddai.

"Pam cymryd hawl rhieni i ddewis, pam eu gorfodi i adael y gymuned er mwyn addysgu eu plant, a hynny tra bod modd hyrwyddo'r Gymraeg drwy gynnig gwersi Cymraeg ychwanegol?"

Mae addysg cyfrwng Saesneg ar gael ym mhentref Bryn, llai na dwy filltir o Langennech.

Dim penderfyniad eto

Dywed y cyngor bod y newidiadau dan sylw yn rhan o'r broses ymgynghori, ac nad oes "unrhyw benderfyniadau terfynol wedi eu gwneud".

"Mae croeso i bob barn a bydd y rhain yn cael eu hystyried cyn bod unrhyw benderfyniad yn cael ei wneud," meddai llefarydd.

Ar hyn o bryd mae Ysgol Llangennech ar ddau safle ar wahân, un i blant adran fabanod a'r llall ar gyfer y plant iau.

Mae dwy ffrwd yn y ddwy ysgol - un cyfrwng Cymraeg a'r llall yn un cyfrwng Saesneg.

Y nod sy'n cael ei ffafrio gan swyddogion addysg y sir yw sefydlu un ysgol 3-11 oed a bod honno'n ysgol cyfrwng Cymraeg.

Mae'r newidiadau yn rhan o broses ymgynghori, a bydd yr ymgynghoriad yn dod i ben ar 11 Mawrth.

'Cynyddu dwyieithrwydd'

"Byddai hyn yn cynyddu darpariaeth addysg cyfrwng Cymraeg yn Sir Gaerfyrddin a bydd yn sicrhau fod dwyieithrwydd yn cynyddu yn ardal Llangennech," meddai adroddiad sydd wedi ei baratoi gan swyddogion addysg.

Ar hyn o bryd mae 216 o ddisgyblion yn yr ysgol fabanod a 230 yn yr ysgol gynradd.

Yn 2010, yn ôl adroddiad Estyn roedd 54% o blant yr ysgol iau yn siarad Cymraeg i lefel iaith gyntaf, ond roedd 87% o'r plant yn dod o gartrefi be mai Saesneg oedd y brif iaith.

Dywedodd swyddogion addysg y byddai sefydlu ysgol cyfrwng Cymraeg yn sicrhau "y bydd pob plentyn yn dod yn rhugl yn y Gymraeg ac yn Saesneg".

Y nod yw cyflwyno'r newidiadau ym Medi 2017, ond byddai'r rhai sydd eisoes wedi dechrau yn ffrwd Saesneg yn parhau yn y ffrwd yn ystod eu cyfnod cynradd.

 

Llanelli Star (sylwadau Ebrill 2016)

"Carmarthenshire County Council want to eradicate EM (English Medium) education from the Gwendraeth Valley article from 2011 null so, Carmarthenshire continue to advance the eradication of English Medium education from Carmarthenshire. Welsh Education Strategic Plans force councils to make provision for WM education so, in summary, there is only "created demand" or positive discrimination, by forcing councils to promote Welsh medium education. There is a Welsh language commissioner. Wales is bilingual right? Yet there is not forcing of a bilingual anthem from government. Wales is built on sand and is eradicating English medium education. In fact Welsh Labour, the Welsh assembly, has rebranded all schools as in terms of Cymraeg language provision. English medium education is a dirty word as can be seen by such postings as frankiebaby49. Other nations are bilingual - NZ for example that manages a bilingual anthem and manages to be unique WITHOUT accusations of being English. It is utter bigotry. This policy is dividing Wales daily. I am Welsh, I do not speak Cymraeg. I do not need to speak Cymraeg to be Welsh. End Cymraeg Coercion.

Carmarthen Journal (Tachwedd 2011)

 

Carmarthenshire Council's ruling executive board decided this week to press ahead with a reorganisation of secondary education which will see Ysgol Gwendraeth in Drefach merge with Ysgol Maes yr Yrfa and move to the latter's Cefneithin site.

The final decision will now be made by the Welsh Government.
Speaking afterwards, Drefach community councillor Clive Green welcomed the fact the decision had been taken from the county council's hands.

"I think they have had an agenda which has not always been visible," he said.

"It needs to go before the Welsh Government to get an independent, outside view.
"My greatest worry is it will dilute the valley from its talent, with children going elsewhere — and once they go, it's a question of whether they will come back.

"There is no doubt a lot of children will be receiving their education out of Cwm Gwendraeth and the valley will be a lot poorer because of it."

Among those concerned about the language provision was Llanelli MP Nia Griffith, who was worried the plans could limit parental choice. She had asked for transport to be provided for parents who wished to send pupils to schools in Carmarthen, Burry Port or Llanelli.

Boaty McBoatface

Diolch i Golwg360 am y stori hon.

Ni fydd llong ymchwil newydd gwerth £200 miliwn yn cael ei henwi’n Boaty McBoatface wedi’r cwbl.

Yn hytrach, yr RRS Sir David Attenborough fydd yr enw. Caiff y llong ei henwi ar ôl y cyflwynydd natur sy’n dathlu ei ben-blwydd yn 90 mlwydd oed ddydd Sul.

Daeth yr enw RRS Boaty McBoatface i’r brig mewn arolwg barn ar-lein gan Gyngor Ymchwil yr Amgylchedd Naturiol (NERC) gyda mwy na 124,000 o bleidleisiau – mwy na thair gwaith y gwrthwynebydd agosaf.

Ond fe fydd llong danfor felyn, sydd i gael ei defnyddio gan griw’r llong i archwilio’r moroedd pegynol, yn cael ei henwi yn Boaty McBoatface.

Y Gymraeg yn gyntaf?

Diolch i BBC Cymru Fyw am y cwis yma.

 Rydyn ni'n hen gyfarwydd â bathu termau Cymraeg am eiriau Saesneg ond wyddoch chi bod 'na nifer o eiriau Cymraeg hefyd sydd wedi eu mabwysiadu gan yr iaith Saesneg? Dyma i chi gwis i brofi'ch gwybodaeth.

Treth ychwanegol i ail dai a thai gwag yn Sir Benfro

Yn dilyn penderfyniad Cyngor Sir Benfro i osod treth cyngor o 50% ar dai gwag ac ail gartrefu, i sefydlu gweithgor i adolygu effaith y penderfyniad a bod yr arian ychwanegol yn mynd at gronfa dai fforddiadwy a gwasanaethau lleol dywedodd Tamsin Davies, cadeirydd grŵp cymunedau cynaliadwy  o Gymdeithas yr Iaith:

“Ymgyrch gan Gymdeithas yr Iaith oedd un o'r dylanwadau a olygodd bod y Llywodraeth yn galluogi awdurdodau lleol i osod treth o 100% ar ail dai yn y lle cyntaf, felly yn naturiol rydyn ni am weld codi'r dreth i 100%, a bod yr arian hwnnw yn cael ei glustnodi ar gyfer tai fforddiadwy. Mae sawl awdurdod lleol wrthi'n trafod codi’r dreth ar hyn o bryd ac rydyn ni’n croesawu hyn.
Mae'n beth da felly i'r cyngor drafod cynnig i osod treth o 100% er na chafodd ei dderbyn.
“Mae'n addawol fod y cyngor yn mynd i adolygu effaith y penderfyniad yma. Gan fod 73% o drigolion y sir a wnaeth ymateb i ymgynghoriad yn cefnogi cynydd yn y dreth ar ail dai a thai gwag mae'n bwysig fod adolygu, a chynyddu'r dreth mewn amser.
 
“Mae Sir Benfro ymysg y siroedd gyda'r niferoedd uchaf o ail dai erbyn hyn ac mae pris uchel tai yn un o'r ffactorau sy'n golygu bod pobl ifanc yn gadael yr ardal, felly byddai treth ar ail dai a thai gwag yn gallu bod yn newid cadarnhaol.”

Pleidlais ar wahardd e-sigarets mewn mannau cyhoeddus

Diolch i Golwg360 am y stori hon.

Fe allai e-sigarets gael eu gwahardd o fannau cyhoeddus caeedig yng Nghymru lle mae plant yn bresennol pe bai Aelodau Cynulliad yn pleidleisio o blaid Bil Iechyd y Cyhoedd (Cymru).

Dyma’r Bil cyntaf o’i fath yn y DU, a phe byddai’n cael ei gymeradwyo yn y Senedd heddiw byddai’n cyfyngu ar ddyfeisiau mewnanadlu nicotin, fel e-sigarennau mewn mannau cyhoeddus penodol.
Byddai hefyd yn galw ar ymarferwyr i fod â thrwyddedau ar gyfer tyllu’r corff a thatŵio, gan wneud fferyllfeydd yn fwy atebol i anghenion lleol, a gwella darpariaeth cynllunio toiledau cyhoeddus yn yr awdurdodau lleol.

“Bydd y Bil yn ein helpu i ymateb i nifer o fygythiadau i iechyd y cyhoedd yng Nghymru, gan gynnwys y risg o wneud ysmygu’n beth normal eto i genhedlaeth o blant a phobl ifanc sydd wedi tyfu lan mewn amgylcheddau sydd, i raddau helaeth, yn ddi-fwg,” meddai’r Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, Mark Drakeford.

Dyma fydd y tro olaf i’r Aelodau Cynulliad gwrdd tan ar ôl yr etholiadau ym mis Mai.

‘Gwahaniaeth mawr’

Mae’r Mesur wedi ennyn ymateb chwyrn, gyda’r Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig a’r Ceidwadwyr Cymreig yn dweud y gallai’r gwaharddiad wneud “mwy o niwed nag o les” a bod arbenigwyr ac elusennau fel Cancer Research yn anghytuno â’r gwaharddiad.

Mae Plaid Cymru wedi bod yn llai beirniadol ond dywedodd y dylai unrhyw ddeddfwriaeth gael ei chyflwyno’n “ofalus iawn.”

Er hyn, esboniodd Mark Drakeford, “nid yw’r Bil yn atal pobl rhag defnyddio e-sigaréts i’w helpu i roi’r gorau i ysmygu os ydynt yn meddwl y byddan nhw’n eu helpu.”

“Mae’n gyfrifoldeb ar y llywodraeth i greu’r amodau a fydd yn galluogi pobl i fyw bywyd iach. Bydd y camau gweithredu yn y Bil hwn yn gwneud gwahaniaeth mawr i iechyd pobl heb ymyrryd yn ddiangen â hawliau unigolion i ddewis sut maent yn byw eu bywydau.”

 Mannau gwaharddedig

Mae’r mannau cyhoeddus caeedig a fydd yn wynebu’r gwaharddiad yn cynnwys:

• Ysgolion a cholegau addysg bellach
• Mannau lle mae bwyd yn cael ei weini
• Safleoedd sy’n darparu gofal plant
• Trafnidiaeth gyhoeddus
• Siopau
•  Ysbytai a’u meysydd parcio
• Safleoedd gofal iechyd a meddygfeydd
• Theatrau, sinemâu, amgueddfeydd a pharciau difyrion
• Llyfrgelloedd cyhoeddus a Llyfrgell Genedlaethol Cymru
• Canolfannau chwaraeon

 Mannau i’w heithrio

Mae’r mannau fyddai’n cael eu heithrio o’r cyfyngiadau yn cynnwys:

• Gwerthwyr dyfeisiau mewnanadlu nicotin arbenigol
• Cartrefi (oni bai eu bod yn cael eu defnyddio am ofal plant)
• Tafarndai lle mae eu trwyddedau yn gwahardd plant rhag cael mynediad ar eu pen eu hunain.
• Sefydliadau rhyw
• Safleoedd gamblo
• Ystafelloedd ymgynghori fferyllol
• Cartrefi ac ysbytai gofal oedolion

Donald Trump - ffasgydd?

 Diolch i Dylan Llŷr am y darn hwn o'i flog 'Anffyddiaeth'

Wrth drafod Donald Trump yn ddiweddar, rhestrais rai o'r nodweddion sy'n gyffredin rhyngddo a ffasgwyr hanesyddol, ond fe ymataliais rhag ei alw'n ffasgydd o'r iawn ryw, yn rhannol gan fod y cyhuddiad hwnnw'n gallu bod yn un diog. Erbyn hyn, fodd bynnag, mae'r label yn addas. Mae Trump yn ffasgydd o ddifrif.

Y trais cynyddol yn ei ralïau sy'n ei gario dros y trothwy. Mae awyrgylch lled-fygythiol wedi bod yno ers y cychwyn, ac mae taflu protestwyr allan wedi bod yn ran o'r sioe. Ond mae wedi gwaethygu'n arw dros yr wythnosau diwethaf, ac mae bellach yn amlwg bod Trump yn defnyddio trais fel arf wleidyddol. Nid rhywbeth sy'n digwydd ar y cyrion ydyw, bellach, ond elfen ganolog o'r ymgyrch ei hun. Erbyn hyn, mae Trump, o'r podiwm, yn rhoi sêl clir ei fendith i'w gefnogwyr ymosod ar brotestwyr. Nid oes amwysedd, mwyach.

Gohirwyd ei rali yng nghanol Chicago nos Wener. Dywedodd ei ymgyrch eu bod wedi dod i'r penderfyniad hwnnw ar ôl derbyn cyngor gan yr heddlu bod perygl o drais oherwydd protestiadau. Mae'r heddlu, serch hynny, yn gwadu hynny'n llwyr. Penderfyniad ymgyrch Trump yn unig oedd gohirio. Rwy'n cytuno'n llwyr â Rachel Maddow, sy'n dweud mai dyma'n union oedd bwriad Trump o'r dechrau. Roedd cynnal rali yng nghanol Chicago, ardal â llawer iawn o bobl o leiafrifoedd ethnig, yn fwriadol bryfoclyd, a gobaith Trump oedd denu protestwyr (mae'n debyg ei bod wedi bod yn llawer haws cael mynediad i'r digwyddiad hwn o'i gymharu â'i ralïau eraill). Roedd Trump yn gobeithio gweld pobl yn ymladd, a dyna a fu (ac nid mater o 'fai ar y ddwy ochr' mo hynny chwaith; cefnogwyr Trump sydd bennaf ar fai).

Pam y bwriad yma? Un o hoff dechnegau ffasgwyr yw annog trais, ac wedyn honni bod angen person cryf (dyfalwch pwy?) er mwyn adfer cyfraith a threfn, ac i gael gwared ar yr union drais y maent hwy eu hunain yn gyfrifol am ei gorddi. Mae hefyd yn ei alluogi i bortreadu'i hun fel dioddefwr, yn groes i'r dystiolaeth, ac i honni bod protestwyr yn ei sensro a'n ymosod ar ei gefnogwyr. Mae'n hen dric. Mae'n bosibl bod Trump yn ddyn rhy dwp i ddeall ei fod yn efelychu ffasgwyr - mae'n sicr yn rhy dwp i ddeall a thrafod polisi - ond dyna'r union draddodiad y mae'n ei ddilyn, ac mae'n ddigon craff i wneud hynny'n llwyddiannus. Go brin mai cyd-ddigwyddiad yw'r tebygrwydd. Mae hefyd yn mynd yn anos ac anos ei ddychmygu'n troi tua'r canol cymhedrol ar ôl cipio'r enwebiad (y pivot bondigrybwyll). Y ffaith ryfeddol yw bod ffasgydd erbyn hyn yn debygol o gynrychioli un o ddwy brif bleidiau America mewn etholiad arlywyddol. Mae'r jôc drosodd ers talwm.

Y consensws yw y byddai'n sicr o golli ym mis Tachwedd. Dyna, yn wir, sy'n debygol; mewn amgylchiadau cyffredin, ni fyddai ganddo obaith. Ond mae'n hawdd dychmygu amgylchiadau anghyffredin. Beth os yw'r economi'n ffrwydro eto? Neu (yn fwy tebygol yn fy marn i) beth os oes ymosodiad terfysgol yn fuan cyn yr etholiad? Petawn i'n strategydd ar ran y Wladwriaeth Islamaidd, buaswn i'n gwneud fy ngorau glas i sicrhau bod Trump yn dod yn arlywydd, gan eu bod bron â marw (yn llythrennol) eisiau brwydr fawr apocalyptaidd rhwng y 'gorllewin' a'r byd mwslemaidd. Awn mor bell â mentro y byddai'n syndod pe na bai terfysgwyr mwslemaidd yn ceisio ymosod ar America yn wythnosau olaf mis Hydref. Ni fyddai raid iddynt fod yn llwyddiannus, hyd yn oed; gall y bygythiad fod yn ddigon i ddychryn digon o Americanwyr i gorlan Trump. Rwy'n credu bod Arlywydd Trump yn annhebygol ar y cyfan, ond rwy'n cael trafferth diystyru'r senario yma. Mae'r posibilrwydd yn hollol frawychus.

C'mon Cymru